Công dụng cây thầu dầu chữa xương khớp và những lưu ý

1. Có nên sử dụng cây thầu dầu chữa xương khớp không? 

Đối với câu hỏi có nên sử dụng cây thầu dầu chữa xương khớp không câu trả lời là Có. Cây thầu dầu (tên khoa học Ricinus communis) là một loài thực vật được sử dụng làm thuốc trong nhiều nền y học cổ truyền như Ayurveda (Ấn Độ), y học dân gian châu Phi và Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam. 

Theo y dược cổ truyền, lá và rễ thầu dầu có tính ấm, vị cay nhẹ, tác dụng khu phong, tán hàn, tiêu viêm và giảm đau, nên thường được dùng ngoài da để hỗ trợ các chứng đau nhức xương khớp, thấp khớp, đau lưng và đau do ứ trệ khí huyết. Cách dùng phổ biến là giã hoặc sao nóng lá thầu dầu rồi đắp lên vùng khớp đau nhằm làm ấm và giảm đau tại chỗ.

Dưới góc độ y học hiện đại, các nghiên cứu khoa học cho thấy cây thầu dầu chứa nhiều acid ricinoleic và hợp chất có hoạt tính chống viêm, giảm đau được sử dụng để chữa xương khớp. 

Thầu dầu phù hợp với các trường hợp đau nhẹ đến trung bình, đau do lạnh hoặc mỏi cơ. Tuy nhiên, việc sử dụng cần đúng cách và thận trọng, đặc biệt chỉ dùng ngoài da, vì hạt thầu dầu chứa độc tố và không an toàn nếu dùng sai mục đích.

2. Công dụng của cây thầu dầu đối với xương khớp 

2. 1. Giảm viêm và sưng đau khớp

Tình trạng viêm và sưng đau là nguyên nhân chính gây khó chịu trong các bệnh xương khớp như thoái hóa khớp, viêm khớp dạng thấp và đau khớp gối ở người cao tuổi. 

Các nghiên cứu khoa học hiện nay cho thấy dịch chiết từ lá và dầu của cây thầu dầu có hoạt tính chống viêm đáng kể.Cụ thể, dịch chiết thầu dầu giúp làm giảm phù nề và ức chế sự sản sinh các chất trung gian gây viêm, từ đó hỗ trợ giảm sưng và đau hiệu quả. 

Khi được sử dụng ngoài da, thầu dầu có thể giúp giảm phản ứng viêm trong mô khớp, hạn chế tình trạng sưng và dày khớp, đặc biệt khi dùng lặp lại trong nhiều ngày. Do đó, việc sử dụng thầu dầu đúng cách có thể hỗ trợ làm giảm viêm tại khớp, đồng thời giảm cảm giác căng tức và khó chịu quanh vùng khớp bị tổn thương.

2. 2. Tác dụng giảm đau nhức xương khớp

Không chỉ chống viêm, cây thầu dầu còn có khả năng giảm cảm giác đau và cải thiện khả năng hoạt động của khớp. Theo y dược cổ truyền, lá thầu dầu có tính ấm, giúp khu phong, tán hàn và giảm đau. Khi được sao nóng hoặc giã đắp ngoài da, thầu dầu giúp làm dịu các cơn đau nhức xương khớp, đặc biệt là đau do lạnh, mỏi cơ hoặc vận động quá mức.

Nghiên cứu khoa học cũng chỉ ra rằng hoạt chất ricinoleic acid, thành phần chính trong dầu thầu dầu, có thể điều hòa đường truyền cảm giác đau từ dây thần kinh ngoại biên từ đó làm giảm cảm giác đau.

2.3 Chống oxy hóa, bảo vệ mô sụn khớp

Trong thoái hóa khớp và viêm mãn tính, stress oxy hóa (gốc tự do) đóng vai trò xấu trong phá hủy sụn khớp và mô liên kết. Thầu dầu chứa các polyphenol, flavonoid, hợp chất chống oxy hóa giúp trung hòa gốc tự do từ đó góp phần giảm tổn thương mô khớp lâu dài và chậm tiến triển thoái hóa.

Chất chống oxy hóa mạnh này còn giúp hỗ trợ giảm đau, cải thiện độ bền của mô sụn và giảm nguy cơ tổn thương lan rộng khi khớp bị stress cơ học.

2.4 Làm ấm khớp, tăng lưu thông máu tại chỗ

Khi đắp lá thầu dầu đã được làm nóng, nhiệt kết hợp với hoạt chất trong lá giúp giãn mạch, tăng lưu thông máu tại vùng khớp bị đau. Điều này góp phần giảm ứ trệ khí huyết, một nguyên nhân phổ biến gây đau nhức và cứng khớp theo quan niệm y học cổ truyền.

2.5 Giảm co cứng cơ và cải thiện vận động khớp

Tác dụng thư giãn cơ và gân quanh khớp của thầu dầu chủ yếu là tác dụng gián tiếp, không phải cơ chế giãn cơ trực tiếp như các thuốc giãn cơ trong y học hiện đại. Theo y học cổ truyền, khi thầu dầu được dùng ngoài da (xoa bóp, đắp), dược liệu này giúp giảm đau, tiêu viêm và hoạt huyết, từ đó làm giảm tình trạng co cứng cơ và gân do đau kéo dài. 

3. Các cách chữa xương khớp bằng cây thầu dầu

3. 1. Xoa bóp ngoài da bằng dầu thầu dầu hoặc lá thầu dầu

Trong y học cổ truyền Việt Nam, thường dùng dầu thầu dầu hoặc lá thầu dầu tươi giã nát, đun nóng rồi xoa bóp trực tiếp lên khớp đau, đặc biệt là đầu gối, cổ tay hoặc cổ chân. 

Phương pháp này giúp giãn cơ, giảm sưng viêm và kích thích tuần hoàn máu tại chỗ, từ đó làm giảm cảm giác đau nhức và cứng khớp. Một số bài thuốc còn phối hợp thảo dược khác như lá ngải cứu để tăng hiệu quả kháng viêm.

Cách thực hiện:

• Chuẩn bị lá thầu dầu tươi (hoặc dầu thầu dầu) khoảng 5–7 lá hoặc 2–3 thìa dầu. Rửa sạch lá, giã nát hoặc lấy dầu nguyên chất.

• Hâm nóng lá hoặc dầu nhẹ nhàng (không quá 50°C để tránh bỏng).

• Xoa bóp trực tiếp lên vùng khớp đau trong 5–10 phút, theo hướng vòng tròn, nhẹ nhàng.

Có thể để lá hoặc dầu trên khớp thêm 20–30 phút để đạt hiệu quả tốt nhất.

3. 2. Chườm nóng bằng lá thầu dầu

Một cách sử dụng cây thầu dầu chữa xương khớp là chườm nóng bằng lá thầu dầu. Chườm nóng bằng lá thầu dầu là phương pháp không xoa bóp, chủ yếu sử dụng nhiệt nóng để làm dịu cơn đau.

Lá thầu dầu sau khi được làm nóng sẽ được chườm trực tiếp lên khớp đau, giúp làm ấm sâu vùng khớp, tăng lưu thông máu và giảm cảm giác đau nhức, tê mỏi. Cách này đặc biệt phù hợp với người bị đau khớp do thời tiết lạnh, phong thấp hoặc đau âm ỉ sau khi vận động nhiều, nhất là khi thực hiện vào buổi tối.

Cách sử dụng: 

• Rửa sạch 5–7 lá thầu dầu tươi, vò nhẹ cho hơi mềm. Bọc lá vào khăn mỏng hoặc túi vải.

• Hơ nóng trên than hồng hoặc hấp cách thủy trong vài phút đến khi ấm vừa đủ.

• Chườm trực tiếp lên khớp đau trong 15–20 phút. Lặp lại 1–2 lần mỗi ngày, đặc biệt vào buổi tối hoặc sau khi vận động.

3.3. Ngâm rượu thầu dầu

Hạt thầu dầu có chứa nhiều tinh dầu tuy nhiên lại có độc tính nên chỉ dùng ngoài da. Trong nhiều bài thuốc dân gian, hạt thầu dầu hoặc lá khô được ngâm trong rượu trắng 30–45 ngày để tạo thành rượu thầu dầu. 

Rượu này sau đó dùng để xoa bóp hoặc massage khớp. Rượu thầu dầu có tác dụng làm ấm khớp, giảm sưng đau và cải thiện độ linh hoạt, đồng thời giữ cho khớp ít bị cứng vào buổi sáng.

Cách sử dụng: 

• Chuẩn bị hạt thầu dầu rang hoặc lá thầu dầu khô, khoảng 50–100 g.

• Ngâm trong 500ml rượu trắng 40–45 độ, trong 30–45 ngày, lắc đều hàng tuần.

• Sau khi ngâm đủ thời gian, dùng rượu thầu dầu để xoa bóp khớp đau 5–10 phút mỗi ngày.

• Massage nhẹ theo hướng vòng tròn để rượu thấm và làm ấm khớp, giúp giảm sưng đau.

3. 4. Đắp thầu dầu với các loại thảo dược khác 

Trong y học cổ truyền, lá thầu dầu thường được kết hợp với ngải cứu hoặc gừng để đắp ngoài, giúp làm ấm vùng khớp, hỗ trợ giảm đau và chống viêm. Cách làm này phù hợp với các trường hợp đau nhức xương khớp do phong thấp, thời tiết lạnh hoặc vận động quá sức.

Cách thực hiện:

• Chuẩn bị lá thầu dầu tươi cùng ngải cứu hoặc gừng, rửa sạch rồi giã nát.

• Thêm một ít muối hạt để tăng tác dụng làm nóng và giảm viêm.

• Hâm nóng hỗn hợp trên lửa nhỏ hoặc hấp cách thủy.

• Đắp hỗn hợp còn ấm lên vùng khớp đau, bọc bằng khăn sạch.

• Giữ trong khoảng 20–30 phút, thực hiện 1 lần/ngày hoặc khi đau nhức.

Lưu ý:

Bài thuốc chỉ dùng đắp ngoài, không sử dụng cho vùng da trầy xước, sưng viêm nặng hoặc người có cơ địa dị ứng.

>>> Có thể bạn quan tâm: Các loại lá đắp đau xương khớp giúp giảm đau an toàn tại nhà

3. 4. Bài thuốc sắc cổ truyền thầu dầu phối hợp dây đau xương và lõi thông 

Bên cạnh việc đắp lá, trong một số bài thuốc cổ truyền, rễ thầu dầu được phối hợp với các vị thuốc khác như dây đau xương và lõi thông để sắc uống, nhằm hỗ trợ giảm đau nhức xương khớp, làm dịu các cơn đau, cải thiện tình trạng tê mỏi và giúp phục hồi chức năng vận động cho người bị ảnh hưởng bởi các bệnh lý hoặc tổn thương liên quan đến xương khớp và hệ thần kinh ngoại biên.

Cách thực hiện:

• Rửa sạch 30g rễ thầu dầu, 20g dây đau xương, 20g lõi thông để ráo nước.

• Cho tất cả vào nồi, thêm khoảng 1 lít nước.

• Sắc đến khi nước cạn còn khoảng một nửa.

• Chia dịch sắc thành 3 lần uống trong ngày, uống khi còn ấm.

• Duy trì 3 – 5 ngày liên tục để thấy tác dụng hỗ trợ giảm đau và thư giãn cơ xương khớp.

4. Một số lưu ý sử dụng cây thầu dầu chữa xương khớp

4.1 Tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng

Trước khi dùng cây thầu dầu để giảm đau xương khớp, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia y tế, đặc biệt là những người đang mắc bệnh nền, phụ nữ mang thai hoặc đang dùng thuốc điều trị. 

Việc tự ý sử dụng hoặc lạm dụng thầu dầu có thể gây ra các phản ứng không mong muốn như buồn nôn, đau bụng, chuột rút, chóng mặt. Ngoài ra, thầu dầu có thể tương tác với thuốc lợi tiểu hoặc cam thảo, làm giảm kali trong cơ thể và gây mất cân bằng điện giải.

Bên cạnh những cách chăm sóc xương khớp theo dân gian, bạn có thể tìm hiểu thêm các sản phẩm hỗ trợ xương khớp với sự tư vấn tận tình từ dược sĩ của Nhà thuốc Upharma. 

4.2 Không sử dụng hạt thầu dầu theo đường uống

Hạt thầu dầu chứa ricin, một chất độc mạnh có thể gây ngộ độc nghiêm trọng nếu sử dụng sai cách. Việc ăn hoặc uống hạt thầu dầu chưa qua xử lý có thể gây đau bụng dữ dội, buồn nôn, khó thở, co giật, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng. Trong y học cổ truyền, thầu dầu chủ yếu được dùng ngoài da, do đó người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng hạt thầu dầu để uống.

4.3 Ưu tiên sử dụng thầu dầu ngoài da

Để đảm bảo an toàn, thầu dầu nên được dùng ngoài da dưới dạng đắp lá hoặc xoa bóp bằng dầu thầu dầu. Khi sử dụng lần đầu, người bệnh nên thử trên một vùng da nhỏ để kiểm tra phản ứng dị ứng. Nếu xuất hiện các biểu hiện như ngứa, nổi mẩn, sưng đỏ, cần ngưng sử dụng ngay.

4.4 Chỉ nên dùng cho các trường hợp đau khớp nhẹ đến vừa

Thầu dầu có tác dụng hỗ trợ giảm đau và giảm viêm, nhưng không thể thay thế thuốc điều trị. Vì vậy, phương pháp này phù hợp với các trường hợp đau xương khớp mức độ nhẹ và trung bình, đau do phong thấp, nhiễm lạnh hoặc thoái hóa khớp giai đoạn sớm. Với những trường hợp đau nặng, sưng nhiều hoặc biến dạng khớp, người bệnh cần được điều trị theo phác đồ y tế phù hợp.

4.5 Kết hợp chế độ ăn uống và vận động hợp lý

Để tăng hiệu quả khi dùng thầu dầu chữa đau xương khớp, người bệnh nên kết hợp với chế độ ăn uống lành mạnh và luyện tập thể dục đều đặn. Việc ăn nhiều rau xanh, hạn chế dầu mỡ và thực phẩm chế biến sẵn giúp giảm phản ứng viêm, trong khi các bài tập nhẹ nhàng giúp tăng độ linh hoạt của khớp, hạn chế cứng khớp và giảm áp lực lên xương.

4.6 Theo dõi tác dụng phụ trong quá trình sử dụng

Trong quá trình dùng thầu dầu, một số người có thể gặp dị ứng, sưng tấy, phát ban hoặc khó chịu ở đường tiêu hóa nếu dùng sai cách. Khi có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, người bệnh cần ngừng sử dụng và theo dõi sức khỏe, đồng thời tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn kịp thời.

>>> Xem thêm: Cây lược vàng chữa bệnh xương khớp: Những lưu ý nhất định phải biết

Tạm kết 

Hy vọng bài viết trên của Nhà thuốc Upharma đã giải đáp cho bạn câu hỏi có nên sử dụng cây thầu dầu chữa xương khớp. Cây thầu dầu là một giải pháp hỗ trợ giảm đau xương khớp nhẹ nhàng và an toàn khi sử dụng đúng cách. Bạn có thể kết hợp với chế độ ăn uống và vận động hợp lý để đạt hiệu quả tốt nhất.