Dấu hiệu trẻ thiếu canxi: Cha mẹ cần nhận biết sớm để phòng còi xương

1. Canxi có vai trò gì đối với sự phát triển của trẻ?

Canxi là thành phần cấu tạo chính của hệ xương và răng, chiếm khoảng 99% tổng lượng canxi trong cơ thể. Ở trẻ em, đặc biệt là trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, canxi không chỉ tham gia vào quá trình khoáng hóa xương mà còn đóng vai trò quan trọng trong nhiều hoạt động sinh lý khác.

Trước hết, canxi cần thiết cho sự phát triển chiều cao và độ chắc khỏe của xương. Khi cơ thể trẻ được cung cấp đủ canxi, xương sẽ phát triển đúng cấu trúc, đạt mật độ khoáng tối ưu và giảm nguy cơ còi xương hoặc biến dạng xương. Ngược lại, thiếu canxi kéo dài có thể khiến xương mềm, dễ cong, ảnh hưởng đến dáng đi và khả năng vận động.

Bên cạnh đó, canxi tham gia vào hoạt động dẫn truyền thần kinh và co cơ. Ion canxi giúp điều hòa quá trình dẫn truyền xung động thần kinh, hỗ trợ sự ổn định của hệ thần kinh trung ương. Do đó, trẻ thiếu canxi có thể xuất hiện các biểu hiện như dễ kích thích, hay quấy khóc, ngủ không sâu giấc hoặc giật mình khi ngủ.

Ngoài ra, canxi còn đóng vai trò trong quá trình đông máu, hoạt động của tim mạch và duy trì cân bằng nội môi. Sự thiếu hụt canxi, dù ở mức độ nhẹ, cũng có thể ảnh hưởng đến nhiều hệ cơ quan khác nhau trong cơ thể trẻ.

2. Dấu hiệu trẻ thiếu canxi thường gặp theo từng nhóm biểu hiện

Trẻ thiếu canxi có thể nhận biết qua nhiều dấu hiệu như trẻ quấy khóc, mọc răng chậm, rụng tóc, nấc cụt,... Việc quan sát tổng thể các dấu hiệu trẻ thiếu canxi sẽ giúp phụ huynh nhận diện sớm nguy cơ và có hướng can thiệp phù hợp.

2.1. Trẻ hay giật mình khi ngủ

Một trong những dấu hiệu trẻ thiếu canxi sớm là hiện tượng hay giật mình khi ngủ, đặc biệt là trong giai đoạn ngủ nông. Canxi có vai trò ổn định hoạt động của hệ thần kinh, vì vậy khi lượng canxi trong cơ thể không đủ, hệ thần kinh trở nên nhạy cảm hơn với các kích thích, kể cả những kích thích rất nhỏ. Trẻ có thể giật mình, vung tay chân hoặc thức giấc đột ngột dù không có tác động rõ ràng từ môi trường xung quanh.

2.2. Trẻ quấy khóc, ngủ không sâu giấc

Thiếu canxi có thể khiến trẻ trở nên dễ kích thích, quấy khóc nhiều hơn bình thường và khó duy trì giấc ngủ sâu. Trẻ thường ngủ chập chờn, dễ thức giấc ban đêm và khó ngủ lại. Tình trạng này nếu kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất mà còn tác động tiêu cực đến quá trình phát triển trí não và khả năng học hỏi của trẻ.

2.3. Trẻ ra mồ hôi trộm nhiều vùng đầu, cổ

Ra mồ hôi trộm, đặc biệt ở vùng đầu và cổ, là biểu hiện thường được ghi nhận ở trẻ thiếu canxi và vitamin D. Mồ hôi có thể xuất hiện ngay cả khi thời tiết mát mẻ hoặc trẻ không vận động nhiều. Hiện tượng này liên quan đến rối loạn điều hòa thần kinh thực vật khi cơ thể thiếu hụt các vi chất quan trọng, trong đó có canxi.

2.4. Trẻ chậm mọc răng, răng mọc không đều

Canxi là thành phần chính cấu tạo nên răng. Khi trẻ không được cung cấp đủ canxi, quá trình hình thành và mọc răng có thể bị chậm lại. Ngoài dấu hiệu trẻ thiếu canxi là mọc răng muộn, răng của trẻ còn có thể mọc không đều, men răng yếu hoặc dễ bị sâu răng hơn so với trẻ được bổ sung canxi đầy đủ.

2.5. Trẻ chậm tăng chiều cao, cân nặng

Sự thiếu hụt canxi kéo dài có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ tăng trưởng của trẻ. Trẻ có thể chậm tăng chiều cao, cân nặng không đạt chuẩn theo lứa tuổi. Mặc dù thiếu canxi không phải là nguyên nhân duy nhất gây chậm phát triển thể chất, nhưng đây là yếu tố quan trọng cần được xem xét khi trẻ có biểu hiện tăng trưởng kém.

2.6. Trẻ mỏi chân tay, vận động kém linh hoạt

Ở trẻ lớn hơn, thiếu canxi có thể biểu hiện bằng cảm giác mỏi chân tay, giảm sức bền khi vận động hoặc vận động kém linh hoạt. Trẻ có thể ngại chạy nhảy, nhanh mệt hoặc than đau mỏi sau khi hoạt động thể lực nhẹ. Điều này liên quan đến vai trò của canxi trong co cơ và dẫn truyền thần kinh - cơ.

2.7. Xương mềm, dễ cong khi đứng hoặc đi

Thiếu canxi, đặc biệt khi đi kèm thiếu vitamin D, có thể dẫn đến tình trạng xương mềm. Ở trẻ nhỏ, biểu hiện này có thể là chân vòng kiềng, chân chữ X hoặc dáng đi không vững. Đây là dấu hiệu nghiêm trọng hơn, cho thấy sự thiếu hụt canxi đã ảnh hưởng rõ rệt đến cấu trúc xương.

2.8. Trẻ có biểu hiện đau nhức xương khớp nhẹ

Một số trẻ thiếu canxi có thể than đau nhức xương khớp, đặc biệt là vào buổi tối hoặc sau khi vận động. Mặc dù biểu hiện này thường nhẹ và không liên tục, nhưng nếu kéo dài, phụ huynh cần lưu ý và đưa trẻ đi kiểm tra để xác định nguyên nhân chính xác.

2.9. Rụng tóc hình vành khăn hay “dấu hiệu chiếu liếm”

Rụng tóc vùng sau đầu tạo thành hình vành khăn, còn được gọi là “dấu hiệu chiếu liếm”. Đây là dấu hiệu trẻ thiếu canxi và vitamin D. Tình trạng này xảy ra do trẻ hay cọ đầu vào gối khi ngủ kết hợp với mồ hôi trộm và cấu trúc tóc yếu.

2.10. Trẻ bị nấc cụt, ọc sữa

Ở trẻ sơ sinh, thiếu canxi có thể liên quan đến tình trạng nấc cụt kéo dài, dễ ọc sữa hoặc trào ngược nhẹ. Canxi tham gia vào hoạt động co bóp cơ trơn, bao gồm cả cơ vòng thực quản, vì vậy sự thiếu hụt canxi có thể ảnh hưởng đến chức năng tiêu hóa của trẻ.

3. Nguyên nhân khiến trẻ dễ bị thiếu canxi

Để phòng ngừa và khắc phục tình trạng thiếu canxi, bên cạnh việc nắm rõ dấu hiệu trẻ thiếu canxi, phụ huynh cũng cần biết được nguyên nhân gây thiếu hụt. Trên thực tế, thiếu canxi ở trẻ thường do sự kết hợp của nhiều yếu tố khác nhau.

3.1. Trẻ không được bổ sung đủ canxi từ chế độ ăn

Chế độ ăn thiếu các thực phẩm giàu canxi như sữa, chế phẩm từ sữa, cá nhỏ ăn cả xương, tôm, cua hoặc rau xanh đậm có thể khiến lượng canxi cung cấp cho cơ thể không đáp ứng đủ nhu cầu phát triển của trẻ. Ở trẻ nhỏ, việc ăn dặm không hợp lý hoặc khẩu phần ăn nghèo dinh dưỡng cũng là nguyên nhân phổ biến.

3.2. Trẻ thiếu vitamin D hoặc ít tiếp xúc ánh nắng

Vitamin D đóng vai trò quan trọng trong việc hấp thu canxi tại ruột. Ngay cả khi trẻ được cung cấp đủ canxi, nhưng thiếu vitamin D, khả năng hấp thu canxi vẫn bị hạn chế. Trẻ ít được tắm nắng, sống trong môi trường thiếu ánh sáng tự nhiên hoặc sử dụng kem chống nắng quá mức có nguy cơ thiếu vitamin D cao hơn.

3.3. Trẻ sinh non hoặc có bệnh lý hấp thu kém

Trẻ sinh non thường có dự trữ canxi thấp hơn so với trẻ đủ tháng. Ngoài ra, một số bệnh lý về tiêu hóa hoặc rối loạn hấp thu cũng có thể làm giảm khả năng hấp thu canxi từ thức ăn, dẫn đến nguy cơ thiếu hụt dù chế độ ăn không quá nghèo nàn.

Ngoài ra, phụ huynh cũng có thể trao đổi trực tiếp với dược sĩ online của Nhà thuốc Upharma để được tư vấn ban đầu về các sản phẩm bổ sung canxi và vitamin D phù hợp với độ tuổi của trẻ.

4. Thiếu canxi ở trẻ có nguy hiểm không?

Thiếu canxi nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời có thể gây ra nhiều hậu quả lâu dài đối với sức khỏe và sự phát triển của trẻ. Ở mức độ nhẹ, thiếu canxi có thể gây rối loạn giấc ngủ, ảnh hưởng đến tâm lý và hành vi của trẻ. Ở mức độ nặng hơn, tình trạng này có thể dẫn đến còi xương, biến dạng xương, chậm phát triển chiều cao và giảm mật độ xương về sau.

Ngoài ra, thiếu canxi kéo dài trong giai đoạn phát triển có thể làm tăng nguy cơ loãng xương khi trưởng thành. Do đó, việc nhận biết sớm dấu hiệu thiếu canxi và có biện pháp can thiệp phù hợp là vô cùng quan trọng.

5. Khi nào cần đưa trẻ đi khám để kiểm tra canxi?

Khi phụ huynh nhận thấy trẻ có một hoặc nhiều biểu hiện sau đây kéo dài hoặc ngày càng nặng, hãy đưa trẻ đi khám ngay:

• Trẻ hay giật mình, quấy khóc nhiều và ngủ kém kéo dài dù đã điều chỉnh sinh hoạt.

• Trẻ chậm tăng trưởng rõ rệt về chiều cao hoặc cân nặng so với chuẩn.

• Trẻ có biểu hiện biến dạng xương như chân cong, dáng đi bất thường.

• Trẻ đau nhức xương khớp hoặc mỏi chân tay thường xuyên.

• Trẻ ra mồ hôi trộm nhiều kèm rụng tóc vùng sau đầu.

6. Trẻ thiếu canxi cần phải làm gì?

Khi đã xác định được dấu hiệu trẻ thiếu canxi, việc can thiệp cần được thực hiện một cách khoa học, an toàn và phù hợp với từng độ tuổi. Dưới đây là một số phương pháp xử lý khi trẻ bị thiếu canxi:

6.1. Bổ sung canxi qua chế độ ăn uống

Giải pháp nền tảng và bền vững nhất để cải thiện tình trạng thiếu canxi là xây dựng chế độ ăn cân đối, giàu canxi. Phụ huynh nên ưu tiên các thực phẩm tự nhiên giàu canxi, phù hợp với độ tuổi của trẻ, đồng thời đảm bảo khẩu phần ăn đa dạng để tăng khả năng hấp thu.

6.2. Tăng cường vitamin D và tắm nắng hợp lý

Việc bổ sung vitamin D và cho trẻ tắm nắng đúng cách giúp tăng khả năng hấp thu canxi. Trẻ nên được tiếp xúc với ánh nắng buổi sáng sớm trong thời gian phù hợp, tránh nắng gắt và bảo vệ da đúng cách theo hướng dẫn y tế.

6.3. Theo dõi tăng trưởng định kỳ cho trẻ

Theo dõi chiều cao, cân nặng và các mốc phát triển vận động của trẻ theo định kỳ giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường. Khi cần thiết, phụ huynh nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ để điều chỉnh chế độ chăm sóc và bổ sung vi chất phù hợp.

Tạm kết

Canxi là vi chất thiết yếu đối với sự phát triển toàn diện của trẻ, đặc biệt trong những năm đầu đời. Việc nhận biết sớm dấu hiệu trẻ thiếu canxi thông qua các biểu hiện về giấc ngủ, vận động, xương khớp và tăng trưởng sẽ giúp phụ huynh chủ động hơn trong việc chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho con. Thay vì tự ý bổ sung, phụ huynh nên lựa chọn các giải pháp khoa học, dựa trên tư vấn chuyên môn để đảm bảo an toàn và hiệu quả lâu dài.

Nếu phụ huynh còn băn khoăn về chế độ bổ sung canxi, vitamin D hoặc cần tư vấn sản phẩm phù hợp cho trẻ, Nhà thuốc Upharma với đội ngũ dược sĩ chuyên môn sẵn sàng đồng hành, hỗ trợ và tư vấn online một cách tận tâm, giúp cha mẹ an tâm hơn trong hành trình chăm sóc sức khỏe cho con yêu.