Suy thận cấp độ 4: Dấu hiệu, mức độ nguy hiểm và hướng kiểm soát hiệu quả

1. Suy thận cấp độ 4 là gì?

Suy thận cấp độ 4 là giai đoạn suy thận mạn nặng, trong đó chức năng lọc của thận đã giảm đáng kể và không còn đảm bảo khả năng loại bỏ các chất cặn bã, độc tố ra khỏi cơ thể một cách hiệu quả. Ở giai đoạn này, nhu mô thận đã bị tổn thương rộng, khả năng hồi phục rất hạn chế và người bệnh cần được theo dõi y tế chặt chẽ.

Theo phân loại y khoa, chỉ số suy thận độ 4 được xác định khi mức lọc cầu thận ước tính (eGFR) dao động trong khoảng 15–29 ml/phút/1,73m². Đây được xem là giai đoạn tiền suy thận giai đoạn cuối, có nguy cơ cao dẫn đến suy thận giai đoạn 5 nếu không được kiểm soát đúng cách.

2. Suy thận cấp độ 4 có nguy hiểm không?

Suy thận cấp độ 4 là giai đoạn nguy hiểm vì thận chỉ còn đảm nhận được một phần nhỏ chức năng lọc máu. Khi chức năng thận suy giảm nặng, các chất độc như ure, creatinin và rối loạn điện giải sẽ tích tụ trong cơ thể, gây ảnh hưởng đến nhiều cơ quan khác.

Ngoài nguy cơ tiến triển sang suy thận giai đoạn cuối, người bệnh còn đối mặt với nhiều biến chứng nghiêm trọng như thiếu máu nặng, tăng huyết áp khó kiểm soát, rối loạn nhịp tim, suy tim và nguy cơ nhiễm trùng cao. Nếu không được theo dõi và điều trị kịp thời, suy thận cấp độ 4 có thể đe dọa trực tiếp đến chất lượng sống và tính mạng.

3. Dấu hiệu suy thận độ 4

Ở giai đoạn này, dấu hiệu suy thận độ 4 thường biểu hiện rõ ràng hơn và ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt hằng ngày. Tuy nhiên, mức độ biểu hiện có thể khác nhau giữa các người bệnh.

3.1. Mệt mỏi kéo dài, suy nhược rõ rệt

Người suy thận cấp độ 4 thường cảm thấy mệt mỏi kéo dài, ngay cả khi nghỉ ngơi đầy đủ. Tình trạng thiếu máu do thận giảm sản xuất erythropoietin khiến cơ thể suy nhược, giảm sức bền và khó duy trì các hoạt động thường ngày.

3.2. Phù toàn thân, tiểu ít

Khi khả năng đào thải nước và muối bị suy giảm, dịch dễ bị ứ đọng trong cơ thể, gây phù ở mặt, tay chân hoặc toàn thân. Lượng nước tiểu thường giảm rõ rệt, kèm theo cảm giác nặng nề và khó chịu.

3.3. Chán ăn, buồn nôn, ngứa da nhiều

Sự tích tụ của các chất độc trong máu có thể gây kích thích đường tiêu hóa và da. Người bệnh thường chán ăn, buồn nôn kéo dài, đồng thời xuất hiện tình trạng ngứa da nhiều, đặc biệt vào ban đêm.

3.4. Khó thở, rối loạn giấc ngủ

Ứ dịch và thiếu máu có thể khiến người bệnh cảm thấy khó thở, đặc biệt khi nằm. Rối loạn giấc ngủ cũng thường gặp, bao gồm khó ngủ, ngủ không sâu giấc hoặc thức giấc nhiều lần trong đêm.

3.5. Biểu hiện thần kinh khi ure máu tăng

Khi nồng độ ure trong máu tăng cao, người bệnh có thể gặp các biểu hiện thần kinh như giảm tập trung, lú lẫn, đau đầu hoặc thay đổi trạng thái tinh thần. Đây là dấu hiệu cho thấy tình trạng nhiễm độc chuyển hóa đang tiến triển.

4. Nguyên nhân phổ biến khiến suy thận tiến triển đến cấp độ 4

Suy thận cấp độ 4 thường không xuất hiện đột ngột mà là kết quả của quá trình tổn thương thận kéo dài, không được phát hiện hoặc kiểm soát hiệu quả từ các giai đoạn trước. Ở giai đoạn này, nguyên nhân chính có thể là do tăng huyết áp, đái tháo đường kéo dài, không kiểm soát tốt suy thận, viêm cầu thận mãn tính,...

4.1. Không kiểm soát tốt suy thận ở các giai đoạn trước

Nguyên nhân thường gặp nhất khiến bệnh tiến triển đến suy thận cấp độ 4 là việc chẩn đoán muộn hoặc điều trị không đầy đủ ở giai đoạn 2–3. Khi eGFR giảm dần nhưng người bệnh không theo dõi định kỳ, không tuân thủ điều trị hoặc bỏ qua các khuyến cáo về chế độ ăn và lối sống, tổn thương thận sẽ tiếp tục tiến triển âm thầm. 

Theo thời gian, các nephron còn lại phải hoạt động quá mức, dẫn đến hiện tượng “quá tải chức năng” và suy kiệt nhanh hơn.

4.2. Tăng huyết áp và đái tháo đường kéo dài, không kiểm soát

Tăng huyết áp và đái tháo đường là hai nguyên nhân hàng đầu gây suy thận mạn tiến triển. Huyết áp cao kéo dài làm tổn thương các mạch máu nhỏ trong cầu thận, dẫn đến xơ hóa cầu thận và giảm khả năng lọc máu. 

Trong khi đó, đường huyết tăng cao lâu ngày gây dày màng đáy cầu thận, tăng protein niệu và phá hủy cấu trúc nephron. Nếu hai bệnh lý này không được kiểm soát chặt chẽ, nguy cơ tiến triển đến suy thận cấp độ 4 là rất cao.

4.3. Viêm cầu thận mạn tính

Quá trình viêm kéo dài làm phá hủy dần các đơn vị lọc của thận, dẫn đến xơ hóa không hồi phục. Khi số lượng cầu thận tổn thương vượt quá khả năng bù trừ của cơ thể, chức năng thận sẽ suy giảm nhanh chóng và tiến triển sang giai đoạn nặng, trong đó có suy thận cấp độ 4.

4.4. Tắc nghẽn đường tiết niệu kéo dài

Các tình trạng tắc nghẽn đường tiết niệu như sỏi thận, u đường tiết niệu, phì đại tuyến tiền liệt hoặc hẹp niệu quản nếu không được xử trí kịp thời có thể gây ứ nước thận mạn tính. Áp lực tăng cao trong hệ thống thận - bể thận làm tổn thương mô thận, giảm tưới máu và phá hủy cấu trúc nephron. Tắc nghẽn kéo dài là yếu tố thúc đẩy suy thận tiến triển nhanh đến cấp độ 4.

4.5. Lạm dụng thuốc gây độc cho thận

Việc sử dụng kéo dài hoặc không kiểm soát các thuốc có độc tính trên thận, đặc biệt là thuốc giảm đau không steroid (NSAIDs), thuốc kháng sinh nhóm aminoglycoside, thuốc cản quang hoặc một số thuốc nam không rõ nguồn gốc, có thể gây tổn thương thận mạn tính. 

Các chất này làm giảm lưu lượng máu đến thận, gây viêm mô kẽ hoặc hoại tử ống thận, từ đó thúc đẩy quá trình suy thận tiến triển nặng hơn.

6. Các phương pháp điều trị suy thận cấp độ 4

Ở suy thận cấp độ 4, chức năng thận đã suy giảm nghiêm trọng với mức lọc cầu thận giảm sâu. Tuy nhiên, người bệnh vẫn còn cơ hội làm chậm tiến triển sang giai đoạn cuối nếu được điều trị đúng hướng và theo dõi sát sao như dưới đây.

6.1. Điều trị nội khoa nhằm bảo tồn chức năng thận

Điều trị nội khoa đóng vai trò trung tâm trong kiểm soát suy thận cấp độ 4. Bác sĩ sẽ tập trung điều chỉnh các yếu tố làm tăng tốc độ suy thận như protein niệu, rối loạn huyết động cầu thận và viêm mạn tính. 

Việc sử dụng thuốc cần được cá thể hóa, lựa chọn liều phù hợp với mức lọc cầu thận hiện tại nhằm hạn chế tối đa nguy cơ độc tính trên thận. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có chỉ định chuyên môn.

6.2. Kiểm soát chặt chẽ huyết áp, thiếu máu và rối loạn điện giải

Huyết áp tăng cao kéo dài sẽ làm tổn thương thêm các nephron còn hoạt động. Do đó, người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ điều trị và theo dõi huyết áp thường xuyên.

Bên cạnh đó, thiếu máu do suy thận là tình trạng phổ biến, xuất phát từ việc giảm sản xuất erythropoietin của thận. Nếu không được điều chỉnh, thiếu máu sẽ làm người bệnh mệt mỏi kéo dài, giảm khả năng gắng sức và ảnh hưởng đến tim mạch. Ngoài ra, rối loạn điện giải như tăng kali máu, rối loạn canxi - phospho cần được phát hiện sớm và kiểm soát kịp thời để phòng ngừa biến chứng nguy hiểm.

6.3. Theo dõi sát các chỉ số chức năng thận và xét nghiệm liên quan

Theo dõi định kỳ các chỉ số sinh hóa là yêu cầu bắt buộc trong kiểm soát suy thận cấp độ 4. Người bệnh cần được đánh giá thường xuyên mức lọc cầu thận (eGFR), creatinin, ure máu cũng như nồng độ kali và các điện giải khác. 

7. Chế độ ăn uống và lối sống cho người suy thận cấp độ 4

Ở giai đoạn suy thận nặng, chế độ ăn uống và sinh hoạt đóng vai trò quan trọng trong việc giảm gánh nặng cho thận và kiểm soát triệu chứng.

• Hạn chế muối: Người bệnh cần giảm lượng muối trong khẩu phần ăn để hạn chế giữ nước và kiểm soát huyết áp, từ đó giảm nguy cơ phù và suy tim.

• Kiểm soát lượng đạm: Lượng đạm cần được điều chỉnh phù hợp nhằm giảm sản phẩm chuyển hóa nitơ, giúp thận không phải hoạt động quá mức.

• Hạn chế thực phẩm giàu kali và phospho: Việc kiểm soát kali và phospho giúp phòng ngừa rối loạn điện giải và biến chứng tim mạch, xương khớp.

• Uống nước theo chỉ định y tế: Lượng nước đưa vào cơ thể cần được điều chỉnh dựa trên tình trạng phù và chức năng thận hiện tại.

• Duy trì vận động thể chất nhẹ nhàng, phù hợp thể trạng: Không nên vận động quá sức nhưng vẫn cần duy trì các hoạt động nhẹ như đi bộ chậm, tập thở hoặc các bài tập giãn cơ. 

• Tránh hoàn toàn các yếu tố gây hại cho thận: Tránh lạm dụng thuốc giảm đau, thuốc kháng viêm không steroid, các bài thuốc nam không rõ thành phần cũng như hạn chế rượu bia và thuốc lá.

8. Giải đáp các câu hỏi thường gặp về suy thận cấp độ 4

8.1. Suy thận độ 4 có phải chạy thận không?

Không phải tất cả người suy thận độ 4 đều phải chạy thận ngay. Quyết định chạy thận phụ thuộc vào triệu chứng lâm sàng và mức độ rối loạn chuyển hóa.

8.2. Suy thận cấp độ 4 sống được bao lâu?

Thời gian sống phụ thuộc vào nhiều yếu tố và có thể được kéo dài nếu người bệnh tuân thủ điều trị và theo dõi chặt chẽ.

8.3. Suy thận độ 4 kiêng gì?

Người suy thận độ 4 cần hạn chế nghiêm ngặt thực phẩm giàu đạm, muối, kali và phospho như thịt đỏ, nội tạng, đồ chế biến sẵn, chuối, cam, khoai tây, sữa béo và các loại hạt. Việc kiêng không đúng có thể làm tăng ure, kali máu và khiến chức năng thận suy giảm nhanh hơn.

8.4. Suy thận cấp độ 4 nên ăn gì?

Người bệnh nên ưu tiên chế độ ăn ít đạm nhưng đủ năng lượng, sử dụng đạm chất lượng cao theo chỉ định, kết hợp rau quả ít kali, tinh bột dễ tiêu và chất béo lành mạnh. Chế độ ăn cần được cá nhân hóa dựa trên chỉ số xét nghiệm và hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa thận.

>>> Tìm hiểu thêm về: Suy thận cấp độ 3: Triệu chứng, mức độ nguy hiểm và cách điều trị hiệu quả

Tạm kết

Suy thận cấp độ 4 là giai đoạn suy thận nặng, tiềm ẩn nhiều biến chứng và nguy cơ tiến triển sang giai đoạn cuối. Việc phát hiện sớm, điều trị đúng hướng và điều chỉnh chế độ ăn uống, lối sống phù hợp giúp người bệnh làm chậm tiến triển bệnh và duy trì chất lượng sống. Hy vọng những thông tin y khoa được tổng hợp và tư vấn bởi Nhà thuốc Upharma trên có thể giúp người bệnh hiểu đúng và chủ động hơn trong quá trình chăm sóc sức khỏe thận.