Suy thận cấp độ 5: Dấu hiệu nhận biết, cách điều trị và tiên lượng sống

1. Suy thận cấp độ 5 là gì?

Suy thận cấp độ 5 là giai đoạn cuối của suy thận mạn tính, khi chức năng lọc của thận gần như mất hoàn toàn. Ở giai đoạn này, thận không còn khả năng loại bỏ chất cặn bã, độc tố và lượng nước dư thừa ra khỏi cơ thể một cách hiệu quả. Hậu quả là các sản phẩm chuyển hóa như ure, creatinin tích tụ trong máu, gây rối loạn toàn thân và đe dọa tính mạng.

Về mặt chuyên môn, suy thận độ 5 được xác định khi mức lọc cầu thận (eGFR) giảm xuống dưới 15 ml/phút/1,73m². Đây là ngưỡng cho thấy thận không còn đủ khả năng duy trì cân bằng nội môi. Người bệnh ở giai đoạn này thường cần các biện pháp điều trị thay thế thận như lọc máu hoặc ghép thận để duy trì sự sống.

2. Mức độ nguy hiểm của suy thận cấp 5

Suy thận độ 5 được xem là tình trạng bệnh lý đặc biệt nghiêm trọng vì ảnh hưởng đến hầu hết các cơ quan trong cơ thể. Khi chức năng thận suy kiệt, các rối loạn chuyển hóa, điện giải và toan kiềm sẽ xuất hiện đồng thời, làm tăng nguy cơ biến chứng tim mạch, thần kinh và hô hấp.

Nếu không được điều trị thay thế thận kịp thời, người bệnh có thể đối mặt với nhiều biến chứng nguy hiểm như tăng kali máu gây loạn nhịp tim, phù phổi cấp do ứ dịch, nhiễm độc ure dẫn đến rối loạn ý thức hoặc hôn mê. 

3. Dấu hiệu suy thận cấp độ 5

Ở giai đoạn cuối, các biểu hiện lâm sàng của suy thận ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt và chất lượng sống của người bệnh. Đó có thể là suy nhược nặng, phù toàn thân, vô niệu, rối loạn ý thức,...

3.1. Mệt mỏi kiệt sức, suy nhược nặng

Người suy thận cấp độ 5 thường xuyên cảm thấy mệt mỏi kéo dài, ngay cả khi không vận động nhiều. Tình trạng này liên quan đến thiếu máu do thận không còn sản xuất đủ erythropoietin, kết hợp với nhiễm độc ure trong máu. Cơ thể người bệnh suy nhược rõ rệt, giảm khả năng lao động và sinh hoạt hằng ngày.

3.2. Phù toàn thân, tiểu rất ít hoặc vô niệu

Do thận mất khả năng điều hòa nước và muối, dịch trong cơ thể bị ứ đọng, gây phù từ chi dưới lan lên mặt, bụng và toàn thân. Lượng nước tiểu giảm rõ rệt, thậm chí người bệnh có thể rơi vào tình trạng vô niệu. Phù kéo dài không chỉ gây khó chịu mà còn làm tăng nguy cơ suy tim và phù phổi.

3.3. Buồn nôn, nôn, chán ăn, hơi thở mùi ure

Sự tích tụ các chất độc trong máu kích thích đường tiêu hóa, khiến người bệnh thường xuyên buồn nôn, nôn ói và chán ăn. Hơi thở có thể có mùi khai đặc trưng của ure, phản ánh mức độ nhiễm độc chuyển hóa nặng. Tình trạng ăn uống kém kéo dài làm cơ thể suy kiệt nhanh chóng.

3.4. Khó thở, đau ngực, rối loạn nhịp tim

Khi dịch ứ nhiều trong cơ thể và rối loạn điện giải, đặc biệt là tăng kali máu, người bệnh có thể xuất hiện khó thở, tức ngực hoặc rối loạn nhịp tim. Đây là những dấu hiệu nguy hiểm, cần được can thiệp y tế khẩn cấp để tránh biến chứng tim mạch đe dọa tính mạng.

3.5. Rối loạn ý thức, ngủ gà, co giật

Nhiễm độc ure nặng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thần kinh trung ương. Người bệnh có biểu hiện lơ mơ, ngủ gà, giảm khả năng tập trung, thậm chí co giật hoặc hôn mê trong những trường hợp nặng. Đây là dấu hiệu cho thấy suy thận đã bước vào giai đoạn cuối với nguy cơ tử vong cao nếu không điều trị kịp thời.

>>> Đọc thêm: Suy thận cấp độ 3: Triệu chứng, mức độ nguy hiểm và cách điều trị hiệu quả

4. Nguyên nhân suy thận cấp độ 5

Suy thận cấp 5 không xuất hiện đột ngột mà là hậu quả của quá trình tổn thương thận kéo dài trong nhiều năm. Nguyên nhân suy thận cấp độ 5 là do không kiểm soát tốt từ các giai đoạn trước, đái tháo đường, viêm cầu thận mạn,...

4.1. Suy thận mạn tiến triển từ các giai đoạn trước

Phần lớn người bệnh suy thận cấp độ 5 từng trải qua các giai đoạn nhẹ hơn nhưng không được phát hiện hoặc kiểm soát hiệu quả. Khi tổn thương thận tích lũy theo thời gian, số lượng nephron hoạt động giảm dần và cuối cùng dẫn đến suy thận giai đoạn cuối.

4.2. Đái tháo đường, tăng huyết áp lâu năm không kiểm soát

Đái tháo đường và tăng huyết áp là hai nguyên nhân hàng đầu gây suy thận mạn. Khi đường huyết và huyết áp không được kiểm soát tốt, các mạch máu nhỏ trong thận bị tổn thương kéo dài, làm giảm khả năng lọc và dẫn đến suy thận nặng.

4.3. Viêm cầu thận mạn

Viêm cầu thận mạn tính gây tổn thương cấu trúc cầu thận, làm giảm chức năng lọc máu. Bệnh thường tiến triển âm thầm nhưng để lại hậu quả lâu dài, đặc biệt nếu không được điều trị đúng phác đồ từ sớm.

4.4. Tắc nghẽn đường tiết niệu kéo dài

Các tình trạng như sỏi thận, u đường tiết niệu hoặc phì đại tuyến tiền liệt gây cản trở dòng nước tiểu. Nếu tắc nghẽn không được giải quyết kịp thời, áp lực trong thận tăng cao và phá hủy nhu mô thận, dẫn đến suy thận mạn giai đoạn cuối.

4.5. Lạm dụng thuốc gây độc cho thận

Việc sử dụng kéo dài hoặc không kiểm soát các thuốc giảm đau, thuốc kháng viêm không steroid hoặc một số kháng sinh có thể gây tổn thương thận nghiêm trọng. Lạm dụng thuốc là yếu tố nguy cơ quan trọng nhưng thường bị người bệnh bỏ qua.

5. Chỉ số xét nghiệm đặc trưng của suy thận cấp độ 5

Để xác định suy thận cấp độ 5, bác sĩ sẽ dựa vào nhiều chỉ số xét nghiệm quan trọng. Các chỉ số này phản ánh mức độ suy giảm chức năng thận và rối loạn chuyển hóa toàn thân:

• Mức lọc cầu thận (eGFR) giảm dưới 15 ml/phút/1,73m².

• Nồng độ creatinin và ure máu tăng cao rõ rệt.

• Rối loạn điện giải, đặc biệt là tăng kali máu và toan chuyển hóa.

• Thiếu máu nặng do giảm sản xuất erythropoietin.

• Có thể kèm protein niệu hoặc bất thường nước tiểu kéo dài.

6. Các phương pháp điều trị suy thận cấp độ 

Ở giai đoạn cuối, điều trị bảo tồn không còn đủ hiệu quả và người bệnh cần được điều trị thay thế chức năng thận. Dưới đây là 3 phương pháp thường được áp dụng cho bệnh nhân suy thận cấp độ 5.

6.1. Chạy thận nhân tạo (thận nhân tạo chu kỳ)

Chạy thận nhân tạo là phương pháp lọc máu ngoài cơ thể nhằm loại bỏ các chất độc và nước dư thừa. Người bệnh thường phải chạy thận định kỳ nhiều lần mỗi tuần. Phương pháp này giúp duy trì sự sống nhưng đòi hỏi tuân thủ nghiêm ngặt lịch điều trị và chế độ sinh hoạt.

6.2. Lọc màng bụng

Lọc màng bụng sử dụng chính màng bụng của người bệnh làm màng lọc tự nhiên. Phương pháp này cho phép người bệnh tự thực hiện tại nhà dưới sự hướng dẫn y tế, giúp linh hoạt hơn trong sinh hoạt. Tuy nhiên, lọc màng bụng cần tuân thủ nghiêm ngặt vô khuẩn để tránh nguy cơ nhiễm trùng.

6.3. Ghép thận

Ghép thận là phương pháp điều trị tối ưu nhất cho suy thận giai đoạn cuối. Sau ghép, nếu thận hoạt động tốt, người bệnh có thể trở lại cuộc sống gần như bình thường. Tuy nhiên, ghép thận đòi hỏi nguồn thận phù hợp và người bệnh phải sử dụng thuốc chống thải ghép lâu dài.

7. Suy thận cấp độ 5 sống được bao lâu?

Tiên lượng sống của người bệnh suy thận giai đoạn cuối phụ thuộc vào nhiều yếu tố như phương pháp điều trị, tình trạng sức khỏe tổng thể và mức độ tuân thủ phác đồ. Nếu không điều trị thay thế thận, thời gian sống thường rất ngắn do các biến chứng nặng nề.

Ngược lại, với lọc máu đều đặn hoặc ghép thận thành công, người bệnh có thể kéo dài thời gian sống và cải thiện chất lượng cuộc sống đáng kể.

8. Giải đáp các câu hỏi thường gặp

8.1. Suy thận giai đoạn 5 có chữa được không?

Suy thận giai đoạn 5 không thể chữa khỏi hoàn toàn. Ở giai đoạn này, thận đã mất gần như toàn bộ chức năng; người bệnh cần lọc máu hoặc ghép thận để duy trì sự sống.

8.2. Nếu không chạy thận sống được bao lâu?

Thường chỉ sống được vài tuần đến vài tháng, tùy thể trạng và mức độ biến chứng, do cơ thể không còn khả năng đào thải độc tố.

8.3. Suy thận giai đoạn cuối có chết không?

Có. Nếu không được điều trị đúng cách (lọc máu hoặc ghép thận), suy thận giai đoạn cuối có nguy cơ tử vong rất cao.

8.4. Suy thận độ 5 có phải chạy thận suốt đời không?

Phần lớn người bệnh phải chạy thận lâu dài. Chỉ khi ghép thận thành công mới có thể ngừng chạy thận.

>>> Tìm hiểu thêm về: Suy thận cấp độ 4: Dấu hiệu, mức độ nguy hiểm và hướng kiểm soát hiệu quả

Tạm kết

Suy thận cấp độ 5 là giai đoạn cuối của suy thận mạn, đòi hỏi can thiệp y tế chuyên sâu và điều trị thay thế thận để duy trì sự sống. Hy vọng với những thông tin y khoa từ Nhà thuốc Upharma có thể giúp người bệnh và gia đình hiểu đúng, chủ động hơn trong quá trình chăm sóc và điều trị suy thận mạn giai đoạn cuối.