Thiếu canxi: Triệu chứng, nguyên nhân và các biện pháp điều trị

1. Thiếu canxi là gì? 

Canxi không chỉ đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe xương, mà còn ảnh hưởng đến nhiều chức năng khác trong cơ thể. Đây là một khoáng chất thiết yếu tham gia vào sự co cơ, chức năng thần kinh, quá trình đông máu, truyền tín hiệu tế bào, hoạt động của enzyme và tim mạch. 

Trong cơ thể, 99% lượng canxi được lưu trữ trong xương, nơi đóng vai trò như kho dự trữ. Khi cơ thể cần, xương sẽ giải phóng canxi để duy trì nồng độ máu ổn định. 1% còn lại tồn tại trong máu và các mô, nhưng lại quan trọng đối với nhiều chức năng sinh lý quan trọng. 

Thiếu canxi hay hạ canxi máu là tình trạng nồng độ canxi trong máu thấp hơn bình thường. Đối với người lớn, phạm vi bình thường thường là từ 8,5 đến 10,2 miligam/decilit (2,15 đến 2,55 milimol/lít). 

2. Một số dấu hiệu thiếu canxi điển hình 

Canxi rất cần thiết cho nhiều chức năng của cơ thể, vì vậy thiếu hụt canxi có thể ảnh hưởng rộng rãi, bao gồm cơ bắp, xương, răng, và cả sức khỏe tâm thần.

2.1 Đau nhức và chuột rút cơ bắp

Đau nhức cơ bắp là một trong những triệu chứng phổ biến của thiếu canxi. Canxi, cùng với một số khoáng chất khác, đóng vai trò quan trọng trong sự co giãn và vận động của cơ bắp. 

Khi nồng độ canxi trong cơ thể thấp, bạn có thể gặp các vấn đề như chuột rút cơ, đau cơ, co thắt cơ không kiểm soát và cứng cơ. Thiếu canxi lâu dài có thể làm giảm hiệu quả vận động và tăng nguy cơ các rối loạn cơ xương.

2.2 Mệt mỏi và uể oải

Canxi đóng vai trò quan trọng trong chức năng của hệ cơ và hệ thần kinh. Khi cơ thể thiếu hụt canxi, người bệnh có thể cảm thấy yếu cơ hoặc mệt mỏi. Tình trạng mệt mỏi xuất hiện do cơ thể điều chỉnh để thích nghi với mức canxi thấp. Tuy nhiên, mệt mỏi là một triệu chứng không đặc hiệu, nghĩa là nó có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó có thiếu canxi.

2.3 Tê bì và ngứa ran ở các chi

Tê bì và ngứa ở các chi là một triệu chứng quan trọng của thiếu canxi, cảm giác tê bì có thể là một trong những dấu hiệu đầu tiên dễ nhận thấy. Thiếu canxi có thể ảnh hưởng đến các dây thần kinh, đặc biệt là ở bàn tay và bàn chân. Điều này có thể dẫn đến tê hoặc ngứa ran ở các vùng như ngón tay và ngón chân.

2.4 Loãng xương 

Canxi là một khoáng chất quan trọng đối với sức khỏe xương, giúp duy trì cấu trúc và độ chắc khỏe của xương. Có đủ canxi giúp cơ thể vận động đúng cách bằng cách đảm bảo cơ bắp và các mô chắc khỏe và có thể uốn cong mà không bị gãy. 

Khi bị thiếu canxi, người bệnh có thể có nguy cơ cao mắc các bệnh về xương như loãng xương. Điều này ảnh hưởng đến độ chắc khỏe của xương, làm tăng nguy cơ gãy xương.

2.5 Các vấn đề về răng miệng

Cơ thể dự trữ phần lớn canxi ở răng và xương. Thiếu canxi có thể làm suy yếu men răng và dẫn đến nguy cơ sâu răng cao hơn. Trường hợp nặng có thể gây biến chứng nghiêm trọng bao gồm mất răng. Những vấn đề răng miệng này có thể mất nhiều năm mới xuất hiện. Ở trẻ sơ sinh, thiếu canxi có thể ảnh hưởng đến sự phát triển răng.

2.6 Các triệu chứng về thần kinh

Canxi đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ một số chất dẫn truyền thần kinh từ đó ảnh hưởng đến tâm trạng và chức năng não bộ. Nghiên cứu cho thấy mất cân bằng canxi có thể liên quan đến các vấn đề về sức khỏe tâm thần, biểu hiện qua trầm cảm, lo âu, cáu kỉnh và nhầm lẫn. Những triệu chứng này thường phát triển từ từ và có thể cải thiện hoặc biến mất khi nồng độ canxi trong cơ thể được phục hồi. 

3. Các phương pháp chẩn đoán tình trạng thiếu canxi

Để xác định người bệnh có bị hạ canxi máu hay không, bác sĩ sẽ dựa vào xét nghiệm máu. Xét nghiệm này thường được chỉ định khi người bệnh có các triệu chứng gợi ý thiếu canxi, hoặc sau khi bạn đã phẫu thuật tuyến giáp hay tuyến cận giáp, vì những phẫu thuật này có thể làm thay đổi nồng độ canxi trong cơ thể. 

Trong một số trường hợp, hạ canxi máu được phát hiện tình cờ khi bạn làm xét nghiệm máu vì một vấn đề sức khỏe khác.Có hai loại xét nghiệm máu thường dùng để đánh giá nồng độ canxi:

• Canxi toàn phần, phản ánh tổng lượng canxi trong máu.

• Canxi ion hóa, là dạng canxi tự do, không gắn với protein và có vai trò trực tiếp trong các hoạt động của cơ thể.
  
  

Ngoài xét nghiệm, bác sĩ có thể thăm khám để tìm các dấu hiệu lâm sàng liên quan đến hạ canxi máu, bao gồm:

• Dấu hiệu Chvostek: cơ mặt co giật không chủ ý khi bác sĩ gõ nhẹ vào dây thần kinh vùng hàm. Dấu hiệu này thường gặp trong trường hợp hạ canxi máu cấp.

• Dấu hiệu Trousseau: xuất hiện co cứng bàn tay và cổ tay khi băng đo huyết áp hoặc garô được quấn chặt quanh cẳng tay trong khoảng 3 phút, làm giảm lưu lượng máu. Đây là dấu hiệu khá đặc hiệu, gặp ở hơn 90% người bị hạ canxi máu và hiếm gặp ở người không mắc bệnh.

4. Nguyên nhân gây thiếu Canxi 

4.1 Thiếu canxi do chế độ ăn 

Chế độ ăn ít thực phẩm giàu canxi có thể dẫn đến thiếu canxi. Thậm chí, ăn thực phẩm giàu canxi nhưng khả năng hấp thụ thấp cũng có thể khiến cơ thể không nhận đủ khoáng chất này. Do đó, khi bổ sung canxi, không chỉ quan trọng là hàm lượng trong thực phẩm mà còn phải chú ý đến khả năng hấp thụ của cơ thể.

4.2 Thiếu hụt Vitamin D

Vitamin D giúp cơ thể hấp thụ canxi đúng cách, vì vậy thiếu vitamin D trong cơ thể có thể gây ra tình trạng thiếu canxi. Thiếu vitamin D có thể do rối loạn di truyền, do không tiếp xúc đủ ánh nắng mặt trời hoặc do không tiêu thụ đủ vitamin D.

4.3 Mắc bệnh lý ảnh hưởng đến khả năng hấp thụ Canxi

Một số bệnh lý có thể làm rối loạn khả năng hấp thụ hoặc điều hòa canxi trong cơ thể, từ đó dẫn đến hạ canxi máu. Trong đó, các rối loạn tuyến cận giáp là nguyên nhân thường gặp. Ngoài ra, những bệnh lý tiềm ẩn khác như bệnh celiac, bệnh thận mạn tính và các rối loạn nội tiết cũng có thể làm giảm hấp thu canxi ở ruột hoặc làm tăng đào thải canxi ra khỏi cơ thể.

5. Các phương pháp điều trị thiếu canxi 

Việc điều trị thiếu canxi không chỉ dừng lại ở việc bổ sung canxi đơn thuần mà cần dựa trên mức độ thiếu hụt, nguyên nhân gây thiếu canxi và tình trạng sức khỏe của từng người. Dưới đây là các phương pháp điều trị thiếu canxi phổ biến và hiệu quả, giúp cải thiện triệu chứng và hỗ trợ duy trì sức khỏe xương khớp lâu dài.

5.1 Bổ sung canxi dạng uống

Trong các trường hợp thiếu canxi mức độ nhẹ, phương pháp điều trị thường là bổ sung canxi đường uống, phổ biến như canxi cacbonat hoặc canxi citrat. Vitamin D thường được dùng kèm nhằm tăng khả năng hấp thụ canxi tại đường tiêu hóa và giúp duy trì nồng độ canxi ổn định trong máu.

Nếu còn băn khoăn về cách bổ sung canxi và các sản phẩm canxi phù hợp để điều trị tình trạng thiếu canxi bạn có thể liên hệ với dược sĩ Upharma để được tư vấn trực tiếp. 

5.2 Truyền canxi tĩnh mạch

Đối với những trường hợp nặng hơn, chẳng hạn khi người bệnh xuất hiện co thắt cơ, tê bì hoặc rối loạn nhịp tim, canxi có thể được truyền qua đường tĩnh mạch, thường là canxi gluconat, trong điều kiện theo dõi y tế chặt chẽ. Phương pháp này cũng được chỉ định khi nồng độ canxi giảm đột ngột, ngay cả khi triệu chứng lâm sàng chưa rõ rệt.

5.3 Bổ sung vitamin D và magie 

Vitamin D và magie đóng vai trò thiết yếu trong việc duy trì cân bằng canxi của cơ thể. Thiếu một trong hai vi chất này có thể làm giảm hiệu quả điều trị hạ canxi máu. Do đó, việc bổ sung vitamin D và/hoặc magie thường được kết hợp trong phác đồ điều trị.

5.4 Liệu pháp hormone tuyến cận giáp

Trong một số trường hợp, hạ canxi máu xuất phát từ tình trạng thiếu hormone tuyến cận giáp (PTH), hormone có vai trò điều hòa nồng độ canxi trong máu. Khi đó, người bệnh có thể được chỉ định điều trị bằng liệu pháp thay thế PTH để kiểm soát bệnh hiệu quả hơn.

6. Một số câu hỏi thường gặp về tình trạng thiếu canxi 

6.1 Thiếu canxi bị gì?

Canxi rất cần thiết cho nhiều chức năng của cơ thể, vì vậy thiếu hụt canxi có thể ảnh hưởng rộng rãi, bao gồm cơ bắp, xương, răng, và cả sức khỏe tâm thần. Người bệnh có thể gặp phải các bệnh lý như loãng xương, sâu răng, co cứng cơ, chuột rút, co giật, khó thở, tê bì chân tay, run chân tay, hoặc bị mất cảm giác tạm thời mất ngủ, rối loạn tiêu hóa…

6.2 Thiếu canxi gây ra bệnh gì? 

Các Bệnh lý trên thường sẽ cải thiện và biến mất khi được điều trị đúng cách. Tuy nhiên, nếu không được điều trị kịp thời, tình trạng này có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng, bao gồm:

• Suy tim.

• Co giật.

• Rối loạn nhịp tim gây dọa tính mạng.

Trong một số trường hợp hạ canxi máu mạn tính, người bệnh cần bổ sung canxi và vitamin D liều cao trong thời gian dài. Việc điều trị kéo dài như vậy đôi khi có thể gây tác dụng phụ, điển hình là sỏi thận.

6.3 Thiếu canxi thì ăn gì? 

Để phòng và điều trị thiếu canxi, việc bổ sung thực phẩm giàu canxi mỗi ngày là rất quan trọng. Các nguồn canxi phổ biến bao gồm sữa, sữa chua, phô mai và các sản phẩm từ sữa khác. Nên chọn sản phẩm ít béo hoặc không béo để vừa cung cấp canxi, vừa hạn chế nguy cơ tim mạch. Ngoài ra, các loại rau lá xanh, hạt và đậu cũng là nguồn canxi tốt cho cơ thể.

Bên cạnh canxi, vitamin D đóng vai trò quan trọng trong việc hấp thu canxi. Một số các thực phẩm giàu vitamin D như cá béo (cá hồi, cá ngừ), nấm trứng hoặc các sản phẩm sữa và nước cam được bổ sung vitamin D. Ngoài ra, tiếp xúc ánh nắng mặt trời đều đặn cũng giúp cơ thể tổng hợp vitamin D tự nhiên.

>>> Tìm hiểu chi tiết hơn về Thiếu canxi nên ăn gì? Gợi ý danh sách thực phẩm giàu canxi và cách bổ sung đúng

Tạm kết

Tóm lại, chứng thiếu canxi là tình trạng phổ biến và có thể gặp ở nhiều độ tuổi, với các dấu hiệu ban đầu như chuột rút, tê tay chân, mệt mỏi, đau nhức xương khớp. Hy vọng bài viết trên Nhà thuốc Upharma đã giúp bạn nhận biết các triệu chứng của bệnh để chủ động điều chỉnh chế độ ăn uống, sinh hoạt và phòng ngừa những ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe.