Viêm phế quản dạng hen: Triệu chứng, nguyên nhân và cách kiểm soát hiệu quả

1. Viêm phế quản dạng hen là gì?

Viêm phế quản dạng hen là tình trạng viêm của niêm mạc phế quản kèm theo hiện tượng tăng phản ứng đường thở, khiến phế quản dễ co thắt trước các yếu tố kích thích. Khi phản ứng viêm xảy ra, niêm mạc phế quản phù nề, tăng tiết dịch nhầy và làm hẹp lòng đường thở, từ đó gây ra các triệu chứng tương tự hen phế quản như ho, khò khè và khó thở.

Khác với hen phế quản điển hình, tình trạng tăng phản ứng đường thở trong viêm phế quản dạng hen thường mang tính chất thoáng qua và có khả năng hồi phục tốt nếu được kiểm soát sớm. Tuy nhiên, nếu bệnh tái phát nhiều lần hoặc không được điều trị đúng cách, nguy cơ tiến triển thành bệnh hô hấp mạn tính là hoàn toàn có thể xảy ra.

>>> Tìm hiểu thêm về Viêm phế quản co thắt: Dấu hiệu nhận biết, nguyên nhân và hướng xử trí

2. Nguyên nhân gây viêm phế quản dạng hen

Viêm phế quản dạng hen diễn ra do nhiễm virus, dị ứng, ô nhiễm, tiền sử hen,... Việc hiểu rõ các nguyên nhân giúp người bệnh chủ động phòng tránh và hỗ trợ điều trị hiệu quả hơn.

2.1. Nhiễm virus, vi khuẩn đường hô hấp

Nhiễm virus đường hô hấp là nguyên nhân phổ biến khởi phát viêm phế quản dạng hen, đặc biệt sau các đợt cảm lạnh hoặc cúm. Virus làm tổn thương niêm mạc phế quản, kích hoạt phản ứng viêm và làm tăng tính nhạy cảm của đường thở. 

Trong một số trường hợp, vi khuẩn có thể bội nhiễm, khiến tình trạng viêm kéo dài và triệu chứng trở nên nặng hơn.

2.2. Dị ứng và yếu tố kích thích đường thở

Các dị nguyên như bụi nhà, phấn hoa, lông động vật hoặc nấm mốc có thể kích hoạt phản ứng miễn dịch quá mức tại đường hô hấp. Khi tiếp xúc với các yếu tố này, niêm mạc phế quản dễ bị viêm và co thắt, dẫn đến các cơn ho và khò khè tái diễn. 

Khói thuốc lá, mùi hóa chất và không khí khô lạnh cũng là những yếu tố kích thích thường gặp của viêm phế quản dạng hen.

2.3. Thời tiết lạnh, ô nhiễm không khí

Không khí lạnh và sự thay đổi đột ngột của thời tiết có thể gây co mạch và kích thích phản xạ đường thở. Bên cạnh đó, môi trường ô nhiễm với nồng độ cao bụi mịn và khí thải công nghiệp làm tăng nguy cơ viêm đường hô hấp và kéo dài tình trạng tăng phản ứng phế quản.

2.4. Tiền sử hen

Những người có tiền sử hen phế quản hoặc cơ địa dị ứng thường có đường thở nhạy cảm hơn so với người bình thường. Ở nhóm đối tượng này, phế quản dễ phản ứng quá mức trước các tác nhân thông thường, từ đó làm tăng nguy cơ xuất hiện viêm phế quản dạng hen.

2.5. Các nguyên nhân khác

Ngoài các yếu tố kể trên, trào ngược dạ dày - thực quản, nhiễm trùng hô hấp tái diễn hoặc căng thẳng kéo dài cũng có thể góp phần làm nặng thêm phản ứng viêm và co thắt phế quản. Những yếu tố này cần được đánh giá toàn diện trong quá trình thăm khám và điều trị viêm phế quản dạng hen.

3. Triệu chứng viêm phế quản dạng hen thường gặp

Các biểu hiện lâm sàng của viêm phế quản dạng hen phản ánh trực tiếp tình trạng viêm và hẹp đường thở. Triệu chứng có thể kéo dài và tái phát nếu không được kiểm soát tốt.

3.1. Ho kéo dài, ho nhiều về đêm

Ho là triệu chứng nổi bật và thường kéo dài nhiều tuần. Các cơn ho thường xuất hiện nhiều về đêm hoặc sáng sớm do tăng phản xạ phế quản khi nghỉ ngơi. Ho có thể khan hoặc kèm đờm, gây mệt mỏi và ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ.

3.2. Khò khè, thở rít, khó thở khi gắng sức

Khò khè và thở rít xuất hiện khi lòng phế quản bị hẹp do co thắt và tăng tiết dịch. Người bệnh thường cảm thấy khó thở rõ hơn khi vận động, leo cầu thang hoặc tiếp xúc với không khí lạnh. Đây là biểu hiện điển hình của triệu chứng viêm phế quản dạng hen.

3.3. Tức ngực, mệt mỏi, giảm khả năng sinh hoạt

Cảm giác tức ngực xảy ra khi người bệnh phải tăng công hô hấp để bù trừ cho sự cản trở đường thở. Tình trạng này kéo dài có thể gây mệt mỏi, giảm khả năng lao động và ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày, đặc biệt ở nhóm viêm phế quản dạng hen ở người lớn.

Nếu bạn đang gặp các triệu chứng trên và chưa biết xử lý thế nào cho phù hợp, hãy liên hệ với dược sĩ online của UPharma để được tư vấn cụ thể theo tình trạng của mình. Dược sĩ sẽ hỗ trợ bạn lựa chọn hướng chăm sóc và điều trị an toàn, hiệu quả hơn.

4. Viêm phế quản dạng hen có nguy hiểm không?

Viêm phế quản dạng hen thường không đe dọa tính mạng nếu được chẩn đoán sớm và điều trị đúng cách. Tuy nhiên, bệnh có xu hướng tái phát và kéo dài nếu người bệnh tiếp tục tiếp xúc với các yếu tố kích thích hoặc không tuân thủ điều trị. 

Trong một số trường hợp, tình trạng viêm mạn tính có thể làm thay đổi cấu trúc đường thở và làm tăng nguy cơ tiến triển thành hen phế quản thực sự. Do đó, việc theo dõi và kiểm soát bệnh đóng vai trò rất quan trọng.

5. Cách điều trị viêm phế quản dạng hen

Việc điều trị viêm phế quản dạng hen cần được triển khai có hệ thống, kết hợp giữa dùng thuốc theo chỉ định y tế và các biện pháp chăm sóc hỗ trợ. Mục tiêu điều trị là kiểm soát triệu chứng, giảm viêm và co thắt đường thở, đồng thời hạn chế nguy cơ tái phát hoặc tiến triển nặng hơn.

5.1. Điều trị bằng thuốc theo chỉ định y tế

Tùy theo mức độ bệnh và đặc điểm lâm sàng của từng người bệnh, bác sĩ sẽ lựa chọn nhóm thuốc phù hợp nhằm kiểm soát viêm và cải thiện chức năng hô hấp:

• Thuốc giãn phế quản: Nhóm thuốc này có tác dụng làm giãn cơ trơn phế quản, giúp giảm khò khè, khó thở và cải thiện luồng khí khi thở ra.

• Corticosteroid dạng hít hoặc uống: Thuốc giúp giảm viêm niêm mạc đường thở, hạn chế phù nề và giảm tần suất xuất hiện các đợt triệu chứng kéo dài.

• Kháng sinh (khi có nhiễm khuẩn): Thuốc chỉ được chỉ định khi có bằng chứng nhiễm vi khuẩn đường hô hấp, nhằm kiểm soát ổ nhiễm trùng và ngăn ngừa biến chứng.

• Thuốc kháng histamin hoặc thuốc kiểm soát dị ứng: Nhóm thuốc này được sử dụng trong các trường hợp bệnh liên quan đến yếu tố dị ứng, giúp giảm kích thích và phản ứng quá mẫn của đường thở.

5.2. Chăm sóc và hỗ trợ điều trị viêm phế quản dạng hen tại nhà

Các biện pháp chăm sóc tại nhà đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ điều trị và giúp người bệnh kiểm soát triệu chứng viêm phế quản dạng hen ổn định hơn:

• Giữ ấm và tránh tác nhân kích thích: Biện pháp này giúp hạn chế co thắt phế quản do thời tiết lạnh, khói thuốc, bụi mịn hoặc ô nhiễm không khí.

• Uống đủ nước: Việc bổ sung đủ nước giúp làm loãng đờm, hỗ trợ quá trình khạc tống dịch tiết ra khỏi đường hô hấp.

• Chế độ dinh dưỡng hợp lý: Chế độ ăn đầy đủ dưỡng chất giúp tăng cường sức đề kháng và hỗ trợ cơ thể phục hồi tốt hơn trong quá trình điều trị.

• Tập thở và vận động nhẹ nhàng: Các bài tập thở đúng cách và vận động phù hợp giúp cải thiện chức năng phổi, tăng khả năng kiểm soát nhịp thở và giảm mệt mỏi.

6. Biến chứng của viêm phế quản dạng hen

Nếu không được kiểm soát tốt, viêm phế quản dạng hen có thể dẫn đến một số biến chứng ảnh hưởng đến chức năng hô hấp.

6.1. Xẹp phổi

Xẹp phổi có thể xảy ra khi dịch tiết ứ đọng nhiều trong phế quản, làm cản trở lưu thông khí đến các phế nang. Tình trạng này làm giảm hiệu quả trao đổi khí và gây khó thở kéo dài.

6.2. Tràn khí màng phổi

Trong các trường hợp ho mạnh và kéo dài, áp lực trong lồng ngực tăng cao có thể gây rách phế nang, dẫn đến tràn khí màng phổi. Đây là biến chứng hiếm gặp nhưng cần được xử trí y tế kịp thời.

6.3. Hen phế quản bội nhiễm

Viêm kéo dài và tăng phản ứng đường thở có thể làm nền cho sự hình thành hen phế quản. Khi kết hợp với nhiễm trùng hô hấp tái diễn, bệnh có thể trở nên phức tạp và khó kiểm soát hơn.

7. Bị viêm phế quản khi nào cần đi khám bác sĩ?

Người bệnh cần chủ động đi khám bác sĩ khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo cho thấy bệnh đang tiến triển hoặc không đáp ứng với chăm sóc thông thường:

• Người bệnh có ho kéo dài trên ba tuần và không cải thiện.

• Người bệnh xuất hiện khó thở tăng dần hoặc khò khè liên tục.

• Người bệnh cảm thấy tức ngực nhiều và mệt mỏi rõ rệt.

• Trẻ em hoặc người cao tuổi có biểu hiện thở nhanh, gắng sức khi thở.

8. Cách phòng viêm phế quản dạng hen tái phát

Phòng ngừa tái phát là mục tiêu quan trọng trong quản lý lâu dài viêm phế quản dạng hen. Việc chủ động thay đổi lối sống và kiểm soát yếu tố nguy cơ giúp giảm tần suất và mức độ nặng của các đợt bệnh:

• Người bệnh cần tránh tiếp xúc với khói thuốc lá, bụi mịn và các dị nguyên đã xác định.

• Việc giữ ấm cơ thể, đặc biệt trong thời tiết lạnh, giúp hạn chế kích thích đường thở.

• Chế độ sinh hoạt điều độ và dinh dưỡng hợp lý giúp tăng cường sức đề kháng.

• Người bệnh nên theo dõi sức khỏe định kỳ và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ.

>>> Xem thêm: Viêm phế quản mãn tính là gì? Nguyên nhân và các cách điều trị

9. Giải đáp các câu hỏi thường gặp về viêm phế quản dạng hen

9.1. Viêm phế quản dạng hen có lây không?

Viêm phế quản dạng hen không phải là bệnh truyền nhiễm nên không lây từ người sang người. Tuy nhiên, các yếu tố khởi phát như virus đường hô hấp vẫn có thể lây và làm bùng phát triệu chứng ở người có cơ địa nhạy cảm.

9.2. Viêm phế quản dạng hen có chữa được không

Viêm phế quản dạng hen không phải là bệnh truyền nhiễm nên không lây từ người sang người. Tuy nhiên, các yếu tố khởi phát như virus đường hô hấp vẫn có thể lây và làm bùng phát triệu chứng ở người có cơ địa nhạy cảm.

9.3. Viêm phế quản dạng hen kiêng ăn gì?

Người bệnh nên hạn chế các thực phẩm dễ gây dị ứng như hải sản, đồ ăn lạ hoặc thực phẩm nhiều chất bảo quản. Ngoài ra, đồ lạnh, thức uống có đá và thực phẩm cay nóng cũng cần được hạn chế vì có thể kích thích đường thở và làm nặng triệu chứng.

Tạm kết

Viêm phế quản dạng hen không chỉ gây ho, khò khè kéo dài mà còn tiềm ẩn nguy cơ tiến triển thành hen phế quản nếu kiểm soát không đúng cách. Việc nhận diện sớm triệu chứng, tuân thủ điều trị theo chỉ định y tế và chủ động thay đổi lối sống là chìa khóa giúp người bệnh kiểm soát cơn co thắt đường thở hiệu quả. Khi có dấu hiệu ho tái phát, khó thở hoặc khò khè về đêm, Nhà thuốc Upharma khuyên người bệnh nên thăm khám sớm để được tư vấn phác đồ phù hợp, tránh biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống lâu dài.