Thuốc kháng sinh chữa viêm phế quản tốt nhất và lưu ý khi dùng

1. Viêm phế quản là gì? Có phải trường hợp nào cũng cần kháng sinh?

Viêm phế quản là tình trạng viêm nhiễm lớp niêm mạc của phế quản – ống dẫn khí từ khí quản vào phổi. Bệnh thường được chia thành viêm phế quản cấp tính và viêm phế quản mạn tính, tùy theo thời gian diễn tiến và mức độ tổn thương đường thở. Trong đa số trường hợp, viêm phế quản cấp tính có nguyên nhân do virus đường hô hấp, đặc biệt là sau các đợt cảm cúm hoặc nhiễm lạnh.

Kháng sinh là nhóm thuốc có tác dụng tiêu diệt hoặc ức chế sự phát triển của vi khuẩn. Do đó, nó không có hiệu quả trong điều trị viêm phế quản do virus. Trên thực tế, phần lớn bệnh nhân viêm phế quản cấp có thể tự khỏi sau 7–14 ngày chỉ với điều trị triệu chứng và chăm sóc hỗ trợ. 

Việc sử dụng kháng sinh không đúng chỉ định không những không rút ngắn thời gian bệnh mà còn làm tăng nguy cơ kháng thuốc và tác dụng phụ không mong muốn.

2. Khi nào cần dùng thuốc kháng sinh trong viêm phế quản?

Thuốc kháng sinh chỉ được cân nhắc sử dụng trong viêm phế quản khi có bằng chứng hoặc nghi ngờ cao tình trạng bội nhiễm vi khuẩn. Trên lâm sàng, bác sĩ thường dựa vào diễn tiến triệu chứng, thăm khám thực thể và một số xét nghiệm cần thiết để đưa ra quyết định điều trị phù hợp.

Những dấu hiệu gợi ý viêm phế quản do vi khuẩn hoặc bội nhiễm bao gồm ho kéo dài trên 10 ngày không thuyên giảm, đờm đặc màu vàng hoặc xanh, sốt cao dai dẳng, đau tức ngực tăng dần hoặc khó thở rõ rệt. 

Ở người cao tuổi, người có bệnh nền hô hấp mạn tính hoặc suy giảm miễn dịch, ngưỡng chỉ định kháng sinh thường được cân nhắc sớm hơn nhằm phòng ngừa biến chứng.

3. Thuốc kháng sinh chữa viêm phế quản tốt nhất hiện nay

Không tồn tại một loại kháng sinh duy nhất được xem là “tốt nhất” cho mọi trường hợp viêm phế quản. Việc lựa chọn thuốc phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tác nhân nghi ngờ, mức độ bệnh, tuổi người bệnh và tiền sử bệnh lý đi kèm. Dưới đây là các nhóm thuốc kháng sinh chữa viêm phế quản tốt nhất thường được sử dụng trong thực hành lâm sàng.

3.1. Nhóm penicillin và beta-lactam

Nhóm penicillin và các kháng sinh beta-lactam có phổ tác dụng rộng trên nhiều loại vi khuẩn đường hô hấp thường gặp. Đây là nhóm thuốc thường được ưu tiên trong các trường hợp viêm phế quản có bội nhiễm vi khuẩn mức độ nhẹ đến trung bình. Cơ chế tác dụng của nhóm thuốc này là ức chế quá trình tổng hợp thành tế bào vi khuẩn, từ đó làm vi khuẩn bị tiêu diệt.

Trong điều trị, bác sĩ sẽ cân nhắc tiền sử dị ứng penicillin, chức năng gan thận và tình trạng bệnh lý kèm theo để lựa chọn thuốc phù hợp. Việc dùng thuốc đúng liều và đủ thời gian là yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả điều trị.

3.2. Nhóm macrolid

Nhóm macrolid thường được chỉ định khi người bệnh dị ứng với penicillin hoặc khi nghi ngờ viêm phế quản do các vi khuẩn không điển hình. Nhóm thuốc này có khả năng ức chế tổng hợp protein của vi khuẩn, giúp kiểm soát nhiễm trùng hiệu quả.

Ưu điểm của macrolid là khả năng dung nạp tốt, ít gây kích ứng dạ dày hơn một số nhóm kháng sinh khác. Tuy nhiên, việc sử dụng cần được theo dõi cẩn thận ở người có bệnh gan hoặc đang dùng các thuốc có nguy cơ tương tác.

3.3. Nhóm cephalosporin

Cephalosporin là nhóm kháng sinh beta-lactam thế hệ mới, có phổ kháng khuẩn rộng và hiệu quả cao trong nhiều trường hợp nhiễm khuẩn hô hấp. Nhóm thuốc này thường được sử dụng khi viêm phế quản có dấu hiệu nặng hơn hoặc khi các lựa chọn ban đầu không đạt hiệu quả mong muốn.

Việc chỉ định cephalosporin cần dựa trên đánh giá lâm sàng cụ thể và không nên sử dụng kéo dài nếu không có chỉ định rõ ràng từ nhân viên y tế.

3.4. Một số nhóm khác trong trường hợp đặc biệt

Trong những trường hợp viêm phế quản nặng, tái phát nhiều lần hoặc có yếu tố nguy cơ cao, bác sĩ có thể cân nhắc các nhóm kháng sinh khác phù hợp với từng tình huống lâm sàng. Những trường hợp này thường cần theo dõi sát và không nên tự ý điều trị tại nhà.

CTA: Nếu bạn còn băn khoăn về việc dùng kháng sinh khi bị viêm phế quản, hãy liên hệ dược sĩ online Nhà thuốc Upharma để được tư vấn phù hợp. Trao đổi sớm sẽ giúp bạn dùng thuốc đúng cách và an tâm hơn trong quá trình điều trị.

4. Tác dụng phụ của thuốc kháng sinh điều trị viêm phế quản

Việc sử dụng thuốc kháng sinh có thể đi kèm một số tác dụng phụ không mong muốn như:

• Rối loạn tiêu hóa như buồn nôn, nôn, tiêu chảy hoặc đau bụng do kháng sinh làm mất cân bằng hệ vi khuẩn đường ruột.

• Dị ứng với kháng sinh, biểu hiện bằng nổi mẩn đỏ, ngứa, phát ban. Trong trường hợp nặng có thể gây khó thở và cần được xử trí y tế ngay.

• Sử dụng kháng sinh kéo dài hoặc không đúng chỉ định có thể làm tăng nguy cơ kháng kháng sinh, khiến việc điều trị các đợt nhiễm khuẩn sau trở nên khó khăn hơn.

• Ảnh hưởng đến chức năng gan hoặc thận, đặc biệt khi dùng liều cao hoặc có bệnh lý nền kèm theo.

• Kháng sinh cũng có thể gây tương tác với các thuốc khác đang sử dụng, làm giảm hiệu quả điều trị hoặc tăng nguy cơ tác dụng phụ nếu không được kiểm soát tốt.

5. Đối tượng cần đặc biệt thận trọng khi dùng kháng sinh

Một số nhóm đối tượng cần được cân nhắc kỹ lưỡng khi sử dụng kháng sinh trong điều trị viêm phế quản, gồm:

• Trẻ em: Là nhóm cần được chỉ định thuốc phù hợp với độ tuổi và cân nặng, tuyệt đối không dùng thuốc của người lớn. 

• Người cao tuổi: Thường có chức năng gan thận suy giảm nên cần điều chỉnh liều và theo dõi sát.

• Phụ nữ mang thai, người có bệnh gan, thận hoặc đang điều trị các bệnh mạn tính khác: Cần thông báo đầy đủ cho bác sĩ trước khi sử dụng bất kỳ loại kháng sinh nào để tránh nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe.

6. Lưu ý khi dùng kháng sinh điều trị viêm phế quản

Để sử dụng thuốc kháng sinh trong điều trị viêm phế quản tốt nhất và hạn chế các tác dụng không mong muốn, người bệnh cần đặc biệt lưu ý những điểm sau:

• Chỉ nên sử dụng kháng sinh khi có chỉ định của bác sĩ hoặc nhân viên y tế. Bởi phần lớn các trường hợp viêm phế quản cấp tính có nguyên nhân do virus và không đáp ứng với kháng sinh.

• Cần dùng kháng sinh đúng liều, đúng thời gian và đủ ngày theo đơn được kê, ngay cả khi các triệu chứng đã thuyên giảm, để tránh nguy cơ tái phát và kháng thuốc.

• Không nên tự ý thay đổi loại thuốc, tăng liều hoặc ngừng thuốc giữa chừng, vì những hành vi này có thể làm giảm hiệu quả điều trị và gây khó khăn cho các lần điều trị sau.

• Cần theo dõi các dấu hiệu bất thường trong quá trình dùng thuốc như nổi mẩn, ngứa, buồn nôn, tiêu chảy hoặc mệt mỏi kéo dài và thông báo kịp thời cho nhân viên y tế khi xuất hiện.

• Cần thông báo đầy đủ tiền sử dị ứng thuốc, bệnh lý gan, thận hoặc các thuốc đang sử dụng để được lựa chọn kháng sinh phù hợp và an toàn hơn.

7. Khi nào cần đi khám bác sĩ thay vì tự dùng thuốc?

Người bệnh nên chủ động đi khám bác sĩ khi triệu chứng viêm phế quản không cải thiện sau vài ngày chăm sóc tại nhà, hoặc khi xuất hiện các dấu hiệu như sốt cao kéo dài, khó thở tăng dần, đau ngực nhiều hoặc mệt mỏi nghiêm trọng. Việc thăm khám sớm giúp xác định đúng nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, tránh biến chứng nguy hiểm.

Đối với những người có tiền sử bệnh hô hấp mạn tính, suy giảm miễn dịch hoặc viêm phế quản tái phát nhiều lần, việc tự ý dùng thuốc có thể tiềm ẩn nhiều rủi ro và cần được thay thế bằng tư vấn y tế chuyên sâu.

>>> Tham khảo thêm: Các cách điều trị viêm phế quản ở người lớn theo chuyên gia

Tạm kết

Trên đây là các thuốc kháng sinh chữa viêm phế quản tốt nhất mà người bệnh có thể tham khảo. Tuy nhiên, kháng sinh không phải là giải pháp cho mọi trường hợp viêm phế quản. Điều trị hiệu quả và an toàn chỉ đạt được khi người bệnh hiểu đúng nguyên nhân gây bệnh, sử dụng thuốc theo chỉ định y tế và kết hợp chăm sóc hỗ trợ phù hợp. 

Nếu bạn còn băn khoăn về việc có nên dùng kháng sinh, lựa chọn loại thuốc nào phù hợp hay cách dùng sao cho an toàn khi bị viêm phế quản, bạn có thể đến Nhà thuốc Upharma gần nhất để được dược sĩ tư vấn cụ thể theo từng tình trạng sức khỏe. Việc trao đổi sớm với dược sĩ sẽ giúp bạn sử dụng thuốc đúng cách, hạn chế rủi ro không cần thiết và chủ động bảo vệ đường hô hấp hiệu quả hơn.