Viêm phế quản có lây không? Các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm

1. Viêm phế quản có lây không? 

Đối với câu hỏi viêm phế quản có lây không thì câu trả lời là có. Tuy nhiên điều này còn phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh và loại viêm phế quản mà người bệnh mắc phải. Viêm phế quản được chia làm 2 loại là viêm phế quản cấp tính và viêm phế quản mãn tính. 

Trong đó, viêm phế quản cấp tính thường gây ra tình gây lây nhiễm. Điều này là do viêm phế quản cấp tính thường do virus gây ra, phổ biến nhất là virus cảm lạnh hoặc cúm, đôi khi do vi khuẩn hoặc nấm. Các tác nhân này có khả năng lây lan nhanh qua đường hô hấp khi ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc gần, nên nó dễ lây truyền nhanh chóng từ người sang người.

Ngược lại, viêm phế quản mãn tính không gây ra tình trạng lây nhiễm. Viêm phế quản mạn tính không do nhiễm trùng mà hình thành do tiếp xúc lâu dài với các yếu tố kích thích như khói thuốc lá, bụi bẩn hoặc hóa chất. 

Bệnh đặc trưng bởi tình trạng viêm đường thở kéo dài ít nhất ba tháng và tái phát trong hai năm liên tiếp, thường đi kèm với các bệnh hô hấp khác và thuộc nhóm bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD). Do không liên quan đến virus hay vi khuẩn, viêm phế quản mãn tính không có khả năng lây nhiễm. 

2. Các con đường lây nhiễm của viêm phế quản

Viêm phế quản do virus có thể lây từ người sang người thông qua việc hít phải các giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc trò chuyện hoặc gián tiếp khi tiếp xúc với các đồ vật chứa virus, vi khuẩn gây bệnh. 

2.1 Lây truyền trực tiếp 

Viêm phế quản cấp tính do virus lây lan trực tiếp từ người sang người chủ yếu thông qua các giọt bắn li ti được tạo ra khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Khi hít phải những giọt bắn này, virus có thể xâm nhập vào cơ thể qua đường hô hấp hoặc thông qua tay chạm vào miệng, mũi, mắt. 

2.2 Lây truyền gián tiếp 

Viêm phế quản có thể lây truyền gián tiếp thông qua các vật thể hoặc bề mặt bị nhiễm virus. Các tác nhân gây bệnh có thể bám trên tay nắm cửa, lan can, vật dụng chung hoặc các bề mặt khác, và sau đó được truyền vào cơ thể khi người tiếp xúc chạm vào niêm mạc mũi, miệng hoặc mắt.

Tương tự, việc bắt tay với người nhiễm bệnh cũng có thể nguyên nhân lây truyền bệnh nếu sau đó tay không được rửa sạch trước khi chạm vào các đường hô hấp. Nguy cơ lây lan bệnh ở những người có hệ miễn dịch suy giảm, trẻ nhỏ, người lớn tuổi hoặc người mắc các bệnh mãn tính sẽ cao hơn so với những người khỏe mạnh thông thường. 

3. Các giai đoạn của bệnh viêm phế quản khi bị lây nhiễm 

Bệnh viêm phế quản khi bị lây nhiễm thường tiến triển qua nhiều giai đoạn khác nhau, từ lúc tác nhân gây bệnh xâm nhập vào cơ thể cho đến khi các triệu chứng dần thuyên giảm hoặc xuất hiện biến chứng. 

3.1 Giai đoạn ủ bệnh

Giai đoạn ủ bệnh đối với viêm phế quản thường kéo dài từ 1 – 3 ngày tính từ thời điểm tiếp xúc với nguồn lây nhiễm. Lúc này người bệnh sẽ không xuất hiện các triệu chứng đặc biệt. 

3.2 Giai đoạn viêm đường hô hấp trên

Người bệnh trong giai đoạn đầu thường xuất hiện các triệu chứng điển hình như sốt, đau họng, ho, sổ mũi hoặc nghẹt mũi, hắt hơi, khàn giọng và mệt mỏi. Đây cũng là thời điểm dễ lây nhiễm nhất, vì khi ho hoặc hắt hơi, người bệnh có thể phát tán virus ra môi trường xung quanh. 

3.3 Giai đoạn viêm phế quản cấp

Các triệu chứng điển hình của giai đoạn này là mệt mỏi, đau đầu, ho, sổ mũi, đau họng. Các triệu chứng có thể kéo dài 1–2 tuần, nhưng ho thường tiếp diễn vài tuần. Có thể kèm theo thở khò khè, khó thở, đau tức ngực, sốt nhẹ, đờm từ trong suốt đến vàng xanh.

3.4 Giai đoạn hồi phục

Sau khi bị lây nhiễm bệnh, các triệu chứng giảm dần phụ thuộc vào loại virus gây bệnh và tình trạng sức khỏe của từng người. Trong hầu hết các trường hợp, các triệu chứng cấp tính kéo dài từ vài ngày đến 1-2 tuần, nhưng ho và mệt mỏi có thể tiếp tục khéo vài tuần sau khi các triệu chứng khác đã biến mất. 

4. Những đối tượng nào dễ bị lây nhiễm viêm phế quản? 

Mặc dù viêm phế quản có thể xảy ra ở bất cứ ai, tuy nhiên theo các tổ chức y tế uy tín, nguy cơ mắc bệnh cũng như mức độ nặng của viêm phế quản phụ thuộc vào nhiều yếu tố liên quan đến thể trạng và môi trường sống. Trong đó, có bốn nhóm đối tượng được ghi nhận là có nguy cơ cao dễ bị lây nhiễm viêm phế quản bao gồm: 

4.1 Trẻ em dưới 5 tuổi 

Do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, trẻ nhỏ là đối tượng đặc biệt dễ bị tấn công bởi các vi rút đường hô hấp, điển hình như virus hợp bào hô hấp (RSV) và vi rút cúm. Bên cạnh đó, đường thở của trẻ có kích thước nhỏ và lòng phế quản hẹp hơn so với người trưởng thành, vì vậy chỉ một tình trạng viêm nhiễm mức độ nhẹ cũng có thể gây phù nề và tắc nghẽn đường thở. Điều này làm gia tăng nguy cơ lây nhiễm chéo, nhất là trong các môi trường tập trung đông trẻ em như trường học hoặc khu vui chơi.

>>> Xem thêm: Viêm phế quản cấp ở trẻ em: Nguyên nhân, triệu chứng và phòng ngừa

4.2 Người cao tuổi (trên 65 tuổi) 

Ở nhóm tuổi này, khả năng phản xạ ho để tống xuất đờm và vi khuẩn giảm sút đáng kể. Người già thường mắc kèm các bệnh nền như tim mạch hoặc tiểu đường, khiến sức đề kháng bị phân tán, tạo điều kiện thuận lợi cho mầm bệnh xâm nhập sâu vào phế quản và gây bệnh.

4.3 Người có sức đề kháng kém và bệnh lý hô hấp mãn tính

Những người đang chiến đấu với bệnh hen suyễn, COPD hoặc người bị trào ngược dạ dày thực quản (GERD) thường có niêm mạc phế quản bị tổn thương sẵn. Tình trạng kéo dài này khiến vi rút và vi khuẩn dễ dàng lây lan và bùng phát mạnh mẽ hơn so với người khỏe mạnh.

4.4 Người tiếp xúc thường xuyên với chất kích ứng và khói thuốc

Không chỉ người hút thuốc trực tiếp mà ngay cả những người hít khói thuốc thụ động cũng có nguy cơ lây nhiễm cao. Khói thuốc và bụi mịn làm tê liệt các lông chuyển trong đường hô hấp. Khi hàng rào bảo vệ này bị hỏng, việc lây nhiễm vi rút từ người sang người trở nên cực kỳ dễ dàng.

5. Các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm viêm phế quản? 

Để ngăn ngừa lây nhiễm viêm phế quản việc chủ động áp dụng các biện pháp phòng ngừa phù hợp đóng vai trò quan trọng để bảo vệ sức khỏe cá nhân và cộng đồng. Dưới đây là những biện pháp phòng ngừa viêm phế quản được các chuyên gia y tế khuyến nghị.

5.1 Hạn chế tiếp xúc với nguồn lây nhiễm 

Hạn chế tiếp xúc với những người đang mắc cúm hoặc các bệnh lý ảnh hưởng đến phổi và đường hô hấp là một trong những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc viêm phế quản.Tuy nhiên, việc áp dụng trong thực tế thường gặp nhiều khó khăn do môi trường sinh hoạt và làm việc hằng ngày. 

Trong đời sống thường nhật, con người có thể tiếp xúc với nhiều nguồn mang mầm bệnh, từ đồng nghiệp bị cảm lạnh đến trẻ em hoặc người thân đang mắc cúm. Do đó, khi xác định có người đang nhiễm bệnh, cần chủ động hạn chế tiếp xúc trực tiếp nhằm giảm nguy cơ lây truyền.

5.2 Rửa tay thường xuyên 

Để phòng ngừa bệnh lây nhiễm nên rửa tay bất cứ khi nào tiếp xúc với các yếu tố có thể gây bệnh, sử dụng nước ấm và xà phòng để loại bỏ vi khuẩn và virus hiệu quả. 

Việc rửa tay đặc biệt cần thiết sau khi đi vệ sinh, khi sử dụng phương tiện giao thông công cộng, khi ở gần người đang mắc bệnh, trước và sau khi chuẩn bị hoặc xử lý thực phẩm, cũng như mỗi lần hắt hơi hoặc ho. Thói quen này là biện pháp quan trọng giúp phòng ngừa lây truyền các bệnh đường hô hấp. 

Ngoài ra, trong những trường hợp không có sẵn bồn rửa tay, bạn có thể sử dụng các dung dịch sát khuẩn tay chứa cồn để làm sạch tay và giảm nguy cơ lây nhiễm vi khuẩn, virus.

Để được tư vấn về các sản phẩm dung dịch sát khuẩn để ngăn ngừa các tác nhân lây nhiễm viêm phế quản cấp. Bạn có thể liên hệ dược sĩ Upharma với để được tư vấn chi tiết các thắc mắc. 

5.3 Súc miệng thường xuyên

Súc miệng bằng nước có thể giúp ngăn ngừa lây nhiễm các vi khuẩn và virus đường hô hấp. Việc này giúp giữ ẩm niêm mạc miệng và rửa trôi các vi sinh vật bám vào cổ họng, giảm nguy cơ nhiễm trùng. Nên súc miệng khoảng ba lần mỗi ngày, có thể sử dụng nước muối ấm để tăng hiệu quả phòng ngừa.

5.4 Đeo khẩu trang 

Để phòng ngừa vi khuẩn và virus đường hô hấp, việc đeo khẩu trang là một biện pháp quan trọng, đặc biệt khi bạn phải tiếp xúc với các môi trường có nhiều bụi hoặc chất kích ứng. Bụi, khói thuốc lá, khói củi, khí thải xe cộ, phấn hoa hay ô nhiễm công nghiệp đều có thể làm tổn thương niêm mạc đường hô hấp, tạo điều kiện cho vi khuẩn và virus xâm nhập. 

5.5 Bổ sung chất dinh dưỡng 

Để tăng cường sức khỏe và phòng ngừa nhiễm khuẩn đường hô hấp, việc bổ sung đầy đủ các chất dinh dưỡng thiết yếu là rất quan trọng. Vitamin C và kẽm đã được chứng minh giúp tăng cường hoạt động của hệ miễn dịch, từ đó giảm nguy cơ mắc các bệnh như viêm phế quản.

Thực phẩm giàu vitamin C bao gồm chanh, bưởi, cam, kiwi, dâu tây, mâm xôi, dâu đen, chanh vàng, dứa, hành tây, tỏi và củ cải. Trong khi đó, các nguồn thực phẩm giàu kẽm bao gồm nấm, hàu, thịt gà tây sẫm màu, thịt bò, thịt cừu và thịt lợn. Bằng cách bổ sung những thực phẩm này vào chế độ ăn hàng ngày, bạn có thể tăng cường hệ miễn dịch và giảm nguy cơ mắc các bệnh viêm phế quản.

Để bảo vệ phế quản và phổi, bạn nên hạn chế tiêu thụ các thực phẩm cay nóng, nhiều dầu mỡ và tránh sử dụng các chất kích thích như rượu bia hay thuốc lá. Bên cạnh một chế độ ăn uống lành mạnh, việc tập luyện thể chất đều đặn cũng rất quan trọng để tăng cường sức khỏe. Tuy nhiên, cần tránh vận động quá sức, vì điều này có thể làm các triệu chứng hô hấp trở nên nghiêm trọng hơn.

>>> Xem thêm: Các cách điều trị viêm phế quản ở người lớn theo chuyên gia

Tạm kết 

Hy vọng bài viết trên của Nhà thuốc UPharma đã giúp bạn trả lời câu hỏi viêm phế quản có lây không. Viêm phế quản có lây không phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh, hiểu rõ các con đường lây truyền để chủ có các biện pháp phòng bệnh hiệu quả.